30:73  73  IN  I.  LIB.  SAMUEL.  CAP.  XIV.  74  tamen  in  ea  flagitia  labantur  quae  morte  sint  expianda:  licet  magnis  alioquin  virtutibus  sint  insignes.  At  populus  de  rebus  inter  se  coniunctis  loquitur:  quaerit  enim  quare  qui  populo  salutem  attulit  moreretur  ob  gustatum  extremitate  baculi  parum  mellis?  Nam  quomodo  id  illi  contigit?  Nonne  dum  hostes  insequitur,  et  ipse  dux  aliis  suo  exemplo  ad  profligandos  hostes  animos  addens?  Denique  ut  Dei  vexillarius  et  signifer  mediis  se  hostibus  inserens?  Nae  Deus  hominem  illum  impulit,  vimque  suam  in  illo  exseruit,  tanquam  si  manu  propria  duxisset.  Porro  dum  facit  officium,  Deumque  ducem  sequitur,  parum  mellis  degustavit:  neque  id  ex  malitia  aut  contumacia  fecit.  Quare  non  peccavit  adversus  regem:  nisi  forte  crimini  illi  ignorantia  edicti  vertatur.  Quamobrem  si  capite  puniretur,  nonne  in  Deum  ipsum  essemus  iniurii,  et  gratiam  ipsius  quam  in  Ionathano  patefecit  nobis  obscuraremus?  Hinc  discimus  sigillatim  facta  expendere  quae  veniunt  in  controversiam,  et  de  quibus  iudicandum,  et  sententia  ferenda  est.  Nam  si  eiusmodi  facta  fuerint  quae  Dei  verbo,  et  naturali  aequitate  condemnentur,  extra  omne  dubium  posita  sunt,  quippe  irremissibilia.  Sed  si  contra  tale  factum  aliquod  contigerit,  quod  neque  improbum  sit,  nec  absolute  a  Deo  condemnetur,  sed  sola  hominum  imaginatione,  nullo  tamen  Dei  verbo  comprobata,  nitatur,  certum  est  nos  alicui  facientes  iniuriam  qui  sibi  non  est  mali  conscius,  adversus  ipsum  Deum  fore  iniurios,  atque  adeo  ipsum  fore  vindicem  et  ultorem  illius  iniuriae.  Quamobrem  tanto  nobis  maior  adhibenda  cautio  hic  est,  ne  temere  de  incognitis  sententiam  feramus,  vel  calculo  nostro  condemnemus,  quod  tamen  excusari  vel  approbari  potest:  ne  ipsi  Deo  bellum  inferre  velle  videamur:  cui  tandem  aliquando,  quidquid  praetexamus,  reddenda  erit  nostrae  temeritatis  ratio.  Tandem  Saul  dicitur  recessisse  a  persequendis  Philistaeis:  qui  finis  eorum  omnium  quae  hactenus  sunt  a  nobis  explicata:  nempe  Deum  quidem  voluisse  populum  suum  asserere  in  libertatem,  seque  populi  sui  defensorem  et  protectorem  patefacere,  et  a  tyrannide  Philistaeorum,  quam  diu  passus  erat,  liberare:  sed  non  tamen  plenam  et  perfectam  Sauli  de  hostibus  victoriam  concedere:  quandoquidem  proculdubio  dignus  erat  potius  summa  confusione  et  dedecore,  quod  Samuelem  patienter  non  exspectasset.  Quamobrem  Deus  hac  ipsius  victoriae  remoram  iniiciens,  eum  ita  castigat,  ut  velit  eum  adhuc  pati  aliquid  a  Philistaeis,  qui  perpetuo  ipsum  torqueant,  non  ad  annum  unum  aut  alterum,  sed  quamdiu  regno  potietur,  quod  obtinuit  annos  quadraginta:  ac  proinde  perpetuas  cum  Philistaeis  "habuit  concertationes,  et  quidem  eo  usque  res  devenit,  ut  ipse  tandem  cum  filio  Ionathano  a  Philistaeis  caesus  et  praelio  fusus  occubuerit,  vehemen-