23:73  73  COMMENTARIUS  IN  GENESIN.  74  absurdum  videri  debet  quod  ex  hominis  peccato  in  terram,  licet  innoxiam,  redundat  poena.  Sicut  enim  primum  mobile  coelestes  omnes  sphaeras  secum  volvit:  sic  hominis  ruina  praecipites  egit  omnes  creaturas,  quae  propter  ipsum  conditae  illique  subiectae  fuerant.  Et  videmus  ut  assidue  hominum  respectu,  prout  illis  Deus  irascitur,  vel  favorem  suum  ostendit,  variet  mundi  conditio.  Adde  quod  proprie  loquendo,  non  de  terra  ipsa,  sed  de  solo  homine  tota  vindicta  exigitur.  Neque  enim  sibi  terra  fructificat:  sed  ut  nobis  ex  suis  visceribus  alimenta  suppeditet.  Caeterum  Dominus  iram  suam  diluvii  instar  exundare  voluit  in  omnes  mundi  partes,  ut  quocunque  adspiceret  homo,  in  eius  oculos  IDCurreret  peccati  atrocitas.  Ante  lapsum,  mundi  status  divini  in  hominem  favoris,  et  paternae  indulgentiae,  pulcherrimum  et  in  primis  delectabile  speculum  erat.  Nunc  in  elementis  omnibus  cernimus  nos  maledictos.  Et  quanquam  adhuc  misericordia  Dei,  (ut  inquit  David  Psal.  33,  5)  plena  est  terra:  simul  tamen  manifesta  horrendae  eius  a  nobis  alienationis  signa  apparent,  quibus  nisi  movemur,  caecitatem  nostram  prodimus  ac  stuporem.  Tantum  ne  tristitia  et  horror  nos  absorbeant,  bonitatis  suae  notas  passim  Dominus  aspergit.  Caeterum  quamvis  nusquam  pura  et  liquida  cernatur  Dei  benedictio,  qualis  integro  adhuc  homine  exstabat,  si  tamen  in  se  reputetur  quod  reliquum  manet,  vere  et  merito  exclamat  David,  Dei  misericordia  plenam  esse  terram.  Porro  Moses  terram  comedere  accipit  pro  vesci  fructibus  qui  ex  ea  proveniunt.  Nomen  ])2%y  quod  vertunt  dolorem,  pro  molestia  quoque  et  fatigatione  capitur:  Hoc  loco  antitheton  est  iucundi  laboris,  in  quo  se  prius  ita  exercebat  Adam,  ut  quodammodo  luderet:  fuerat  enim  non  ad  ignaviam  conditus,  sed  ad  aliquid  agendum.  Ideo  praefecerat  eum  Dominus  horto  colendo.  Verum  quum  in  labore  illo  suavis  oblectatio  esset,  nunc  illi  iniungitur  servilis  labor,  non  secus  ac  si  ad  metallum  damnetur.  Et  tamen  huius  quoque  poenae  mitigatur  asperitas,  Dei  clementia,  quod  hominum  laboribus  aliquid  miscetur  laetitiae,  ne  prorsus  ingrati  sint,  ut  proximo  versu  mox  iterum  dicam.  18.  Spinam  et  tribulum  germinabit.  Fusius  prosequitur  quod  attigerat  de  percipiendis  cum  labore  et  molestia  terrae  fructibus.  Et  causam  assignat,  quia  non  eadem  erit  terra  quae  prius,  quae  sinceros  fructus  producat  :  fore  enim  pronunciat  ut  degeneret  terrae  fertilitas  in  sentes  et  noxia  impedimenta.  Quaecunque  ergo  vitiosa  nascuntur,  sciamus  non  nativos  esse  terrae  fructus,  sed  corruptelas  quae  a  peccato  originem  habent.  Nec  est  quod  expostulemus  cum  terra,  si  votis  nostris  et  cultorum  suorum  labori  non  respondeat,  quasi  nos  illa  maligne  frustretur:  sed  in  eius  sterilitate  reputemus  iram  Dei,  et  peccatis  nostris  ingemiscamus.  Falsum  etiam  est  quod  quidam  dicunt,  terram  longo  temporis  successu