|
5:55
DE
CLEMENTIA
Magni
autem
animi]
Definitio
magnanimitatis,
quam
superius
retulimus,
a
qua
trahitur
perpetuum
argumentum:
sicut
e
converso
a
definito
ad
definitionem.
Muliebre
est
furere"]
Nihil
foeminae
iracundia
efferatius.
Ait
enim
Iuvenalis:
Sic
collige
quod
vindicta
Nemo
magis
gaudet,
quam
foemina.
Ubi
vires
ad
nocendum
deficiunt,
tunc
caeca
rabies,
et
sui
impotens,
furit
ac
fremit.
Ferarum
nec
generosarum]
Si
ferarum
est
immanitas,
monstrum
in
homine:
si
ferarum
ignobilium,
in
rege
monstro
peius.
Hoc
enim
valet
amplificatio
in
sensu,
tametsi
verba
non
exprimunt.
Ac
si
diceret,
si
oblivisceris
te
esse
principem,
memineris
hominem.
Sin
minus,
quod
est
[pag.
44]
postremum,
imiteris
feras
nobiliores.
Quintilianus
in
Grladiatore:
Ferae
mehercule
generosiores
iacentes
transeunt.
Ovidius
Tristium
II.
:
Quo
quisque
est
maior,
magis
est
placabilis
irae:
Et
faciles
motus
mens
generosa
capit.
Corpora
magnanimo
satis
est
prostrasse
leoni,
Pugna
suum
finem,
quum
iacet
hostis,
habet.
At
lupus,
et
turpes
instant
morientibus
ursi,
Et
quaecunque
minor
nobilitate
fera
est.
Elephantes]
Hoc
de
elephantis
testimonio
Plinii
comprobatur,
qui
libro
VIII.
scribit
in
hunc
modum:
Idem
vestigio
hominis
animadverso
prius
quam
homine,
intremiscere
insidiarum
metu,
subsistere,
ac
olfactu
circumspectare,
iras
proflare,
nec
calcare,
sed
erutum
proximo
tradere,
illum
sequenti
nuncio,
usque
ad
extremum.
Leones]
Verba
Plinii
de
leonibus
eodem
libro
cap.
XVI.:
Leoni
tantum
ex
feris
clementia
in
supplices,
prostratis
parcit;
et
ubi
saevit,
in
viros
prius
quam
in
foeminas
fremit:
in
infantes
non
nisi
magna
fame.
Credit
Libya
intellectum
pervenire
ad
eos
precum.
Nec
inexorabilis
ira]
Haec
vero
est
immanis
feritas,
ira
saeva,
et
inexorabilis.
Nam
si,
secundum
Horatium,
ira
furor
brevis
est:
quid
est
aliud
ira
obstinata,
quam
plane
furor?
Cicero
ad
Atticum
dicit
irritabiles
esse
optimorum
saepe
hominum
animos,
et
eosdem
placabiles,
et
hanc
esse
agilitatem
mollitiemque
naturae
bonitati.
Idem
ad
Quintum
fratrem:
Si
implacabiles
sunt
iracundiae,
inquit,
summa
est
acerbitas:
si
autem
exorabiles,
summa
levitas:
quae
tamen,
ut
in
malis,
acerbitati
anteponenda
est.
Non
multum
enim
supra]
Ne
quis
sibi
laudi
futurum
ducat,
si
hostem
sua
potentia
contriverit,
intelligat
eum
sibi
exaequari,
cui
tantum
tribuit,
ut
cum
eo
inimicitias
exerceat.
Id
est
quod
dicit
Seneca
lib.
de
Ira
IL:
Cum
pari
contendere,
anceps;
cum
superiore,
furiosum;
cum
inferiore,
sordidum.
Id
sibi
volunt
verba
Caesaris
apud
Lucanum
libro
tertio
:
|