44:55  55  IN  SOPHONIAM  56  multas  poenas  de  vicinis  gentibus,  quae  totidem  erant  exempla  ad  revocandos  Iudaeos.  Nam  si  sanae  fuissent  mentis,  poterant  ex  quiete  sua,  quum  Deus  illis  parceret,  considerare  quid  ipsi  essent  meriti:  si  noc  fit  in  viridi,  quid  tandem  fiet  in  arido?  Poterant  ergo  apud  se  reputare  iam  instare  gravissimam  cladem,  nisi  praevenirent  iram  Dei,  quae  apud  ipsos  maturuerat.  Et  Deus  etiam  testatur  se  voluisse  talibus  exemplis  antevertere  iudicium,  quod  merito  iam  exercere  poterat  contra  ipsos,  quia  tunc  quoque  properarunt:  hinc  apparet  fuisse  deploratam  eorum  malitiam.  Haec  summa  est.  Dicit  initio,  Excidi  gentes,  quibus  verbis  ostendit  se  non  uno  tantum  exemplo  Iudaeos  admonuisse,  ut  resipiscerent,  sed  pluribus,  neque  enim  una  tantum  species  irae  Dei  apparuerat,  sed  undique  Deus  ostenderat  se  iudicem,  quum  alii  post  alios  traherentur  ad  poenam.  Quum  ergo  toties  essent  admoniti,  hinc  colligimus  fuisse  prorsus  excaecatos  sua  malitia.  Iam  exaggerat  poenarum  atrocitatem,  quum  dicit.  Arces  fuisse  dirutas  et  vicos  excisosy  ut  nemo  transiret  Deinde  in  solitudinem  redactas  fuisse  urbes,  ut  nullus  esset  illic  habitator.  Nam  si  vulgares  sunt  poenae,  ut  plurimum  solent  contemni.  Sed  ubi  tam  insignibus  documentis  Deus  palam  ostenderat  se  animadvertere  contra  gentes,  hoc  est,  contra  caecos,  qui  prae  Iudaeis  erant  innoxii:  an  potuit  hoc  contemni  a  Iudaeis,  quos  hoc  modo  ad  se  Deus  revocabat,  nisi  prorsus  fuissent  perdito  et  insanabili  ingenio?  Nunc  ergo  videmus  quorsum  propheta  amplificet  poenas  illas,  quae  in  gentibus  spectari  debuerant  a  Iudaeis.  Iam  adiungit  etiam  consilium  Dei:  Dixi,  Certe  timebis  me.  Hic  Deus  induit  personam  hominis,  quemadmodum  saepe  alibi  solet.  Neque  enim  exspectat  quasi  dubius  quid  futurum  sit,  sed  scimus  omnia  esse  sub  eius  oculis.  Non  ergo  deceptus  fuit  Deus,  quasi  aliquid  praeter  eius  exspectatione]��  acciderit,  sed  quemadmodum  iam  dixi,  hic  suscipit  hominis  personam:  quia  aliter  non  poterat  satis  exprimere  quam  inexcusabiles  essent  Iudaei,  qui  spreverant  tot  admonitiones.  Quid  enim  fuit  Deo  propositum,  ubi  gentes  profanas  sigillatim  ultus  est,  nisi  ut  Iudaei  expergefierent  alienis  malis?  neque  in  se  provocarent  iram  eius:  quemadmodum  Paulus  etiam  utitur  hac  ratione,  Propter  haec,  inquit  (Rom.  1,18),  solet  venire  ira  Dei  super  omnes  incredulos:  quoniam  ut  plurimum  sese  blanditiis  fallunt  homines  et  fovent  suam  malitiam  nimia  indulgentia,  Paulus  dicit  venire  iram  Dei  super  incredulos.  Et  hoc  etiam  singulare  testimonium  est  amoris  Dei,  quod  non  statim  nos  aggreditur,  sed  proponit  nobis  exempla.  Quemadmodum  si  quis  servum  suum  arripiat  coram  filio  et  plectat  eum  duriter,  filius  tali  spectaculo  moveri  debet,  nisi  prorsus  sit  exitio  devotus:  tamen  in  hoc  se  prodit  paternus  amor,  quod