6:503  DE  NECESSITATE  tus  modis  omnibus,  spoliatus  omni  dignitate,  in  exsilium  pulsus,  et  prope  ad  interitum  perductus  fuit.  Longum  esset,  omnia  hic  recensere.  Nulla  estr  pagina  in  prophetis,  quae  non  clamitet,  nihil  esse  quod  Deum  ad  indignationem  magis  provocet.  Quid  ergo?  quum  apertam  idololatriam  passim  grassari  in  mundo  cerneremus,  fuitne  connivendum?  Atqui,  perinde  id  fuisset,  ac  mundum  suo  exitio  indormientem  palpare,  ne  expergisceretur.  Veniant  vobis  in  mentem,  invictissime  Caesar  et  illustrissimi  Principes,  tot  illa  inquinamenta,  quibus  prius  ostendi  pollutum  fuisse  Dei  cultum:  reperietis  profecto,  quoddam  veluti  diluvium  impietatis  exundasse,  quo  tota  religio  suffocaretur.  Hinc  statuis  exhibebantur  divini  honores:  ad  eas  passim  homines  precabantur:  illis  numen  et  potentiam  Dei  subesse  fingebant.  Hinc  sancti  mortui  colebantur,  non  secus  atque  olim  apud  Israelitas  Baalim.  Et  plurimi  alii  modi  excogitati  erant,  Satanae  artificio,  quibus  [pag.  86]  Dei  gloria  discerperetur.  Clamat  Dominus,  se  ardere  zelotypia,  si  quod  idolum  erigatur,  nec  minus  servos  eius  pro  asserenda  ipsius  gloria  zelotypos  esse  debere,  suo  exemplo  demonstrat  Paulus  (Act.  17,  IG).  Nec  vulgaris  est  ille  zelus  domus  Dei,  qui  fidelium  omnium  corda  debet  exedere.  Quum  ergo  tot  pollueretur,  vel  potius  laceraretur,  modis  Dei  gloria,  nonne  connivendo  et  tacendo  perfidi  fuissemus?  Canis,  si  quam  suo  domino  violentiam  inferri  viderit,  protinus  latrabit:  nos  tot  sacrilegiis  violari  sacrum  Dei  nomen  taciti  aspiceremus?  Et  ubi  esset  illud:  Opprobria  exprobrantium  tibi  ceciderunt  super  me  (Psal.  69,  10)?  Illa  vero  ludibria,  quod  non  nisi  externo  gestu  et  stultis  hominum  figmentis  colebatur  Deus,  silentio  praeterire  qui  fas  fuit?  Scimus  quantopere  hyprocrisin  oderit.  Regnabat1)  in  illo  commentitio  Dei  cultu,  qui  passim  erat  usitatus.  Audimus  qua  verborum  acerbitate  invehantur  prophetae  omnes  in  cultus  hominum  temeritate  fabricatos.  Bona  intentio,  hoc  est,  insana  quidlibet  audendi  libido,  optima  colendi  Dei  regula  putabatur.  Certe  ex  toto  Dei  cultu,  qualiter  erat  institutus,  nihil  fere  erat  quod  testimonium  haberet  a  verbo  Dei.  Non  est  quod  hic,  vel  nostro,  vel  aliorum  iudicio  stemus  Sed  audienda  vox  Dei,  qua  testatur  quanti  hanc  cultus  sui  profanationem  aestimet,  ubi  homines  extra  verbi  eius  fines  in  propriis  commentis  lasciviunt.  Duas  affert  causas:  cur  populum  israeliticum,  pio  et  sancto  ecclesiae  regimine  privatum,  excaecatione  puniat:  hypocrisin,  [pag.  87]  et  ἐθελοθρησκείαν:  hoc  est,  formam  colendi  ipsius  humanitus  confictam.  Quia  appropinquat  populus  hic  labiis  suis,  inquit  (Ies.  29,  13),  cor  autem  longe  est  a  me,  et  quia  me  colit  mandatis  hominum,  ecce  edam  portentum  1)  Haec  autem  regnabat  1576  seqq.