30:50 persequendis hostibus huc illuc dispersi, quinam poterant hanc comminationem omnes intelligere? Nae imperatores aut duces summi exercituum aliquid prohibituri, aut milites ad praelium instrui edicturi, si magnus est exercitus, et clam moneri milites velint, ut vel tubae vel tympani strepitu castra nolint admoneri, mittant certos oportet qui duces, centuriones, decuriones admoneant, ut singuli suos edoceant: quod alioquin ne tertia quidem exercitus pars, si palam ediceretur, ducis voluntatem inteliectura esset variis locis dispersa : quandoquidem magnus semper in castris tumultus est: et crebrae velitationes, belli tempore. Porro populus Israeliticus non continebatur castris quum Saul hoc edixit: ac proinde regis edictum audire non potuit, aliis in hanc, aliis in illam partem, hostes persequentibus. Interea tamen Saul exsecratione obstringit eos omnes qui cibum aliquem ante praescriptum tempus gustaverint. Summa itaque Saulis temeritas: et gravis culpa quam nullus praetextus possit excusare, quin reus sit accepti in vanum Dei nominis. Quin etiam Ionathanus in vitae periculum ista exsecratione adductus est: Deo nimirum patris temeritatem et arrogantiam ita ulciscente. Idcirco Ionathanus ait, turbavit pater meus terram, hac exsecratione: Quid ita? Videte, inquit, ut illuminati sunt oculi mei, quum gustavi parum mellis huius. Neque vero cogitandum oculos Ionathani sic illuminatos, ut olim Adami et Evae dicuntur aperti, postquam de fructu prohibito comedissent: suamque tum turpitudinem agnovissent, cuius illos puduisset: aliena enim est prorsus ista expositio: sed illuminati dicuntur qui antea ex virium debilitate quodammodo caecutiebant. Ex quo magis apparet quam iniqua quamque crudelis illa exsecratio. Ionathanus enim praelio superior factus erat, non sane vi sua, quippe qui solo comitatus armigero et quidem inermi, tot hostium cohortes aggressus erat: sed Deus illi animos viresque ad fugandos caedendosque hostes dederat. Pater vero ipsius qui antea se metu intra castra continuerat, et ad hostium conspectum expaverat: iam magnos animos prae se fert, ubi esse in tuto omnia videt: et victorem exsecrationi devovet, eumque quem Deus huius victoriae principem fecerat. Ergo satis apparet quam iniqua quamque crudelis fuerit ista Saulis cum exsecratione coniuncta maledictio, qua praeterquam quod Dei nomen laedebatur, etiam innocenti Ionathano summa iniuria inferebatur, qui longe aliud, nempe summam ab ipsis angelis et hominibus laudem merebatur. Nihilominus tamen servasse populum suum Deus dicitur. Ex quo discimus licet in multis Saul offenderit, et Ionathanus in vitae discrimen edicto illo Saulis venerit, a quo recedere noluerit: Deum tamen voluisse convertere malum in bonum, quod 4