32:410  a  gladio.  Quod  videtur  quibusdam  tacita  subesse  antithesis  inter  reges  et  plebeios,  quasi  diceret  David  non  modo  gregarios  homines  divinitus  servari,  sed  potentissimos  etiam  quosque,  qui  videntur  propriis  viribus  satis  superque  esse  tuti:  nescio  an  satis  firmum  sit.  Mihi  diversa  ratio  magis  probatur  :  quamvis  totum  humanum  genus  Deus  sustentet,  peculiari  tamen  modo  curam  suam  extendere  ad  tuendum  ordinem  politicum  unde  pendet  communis  omnium  salus.  Perinde  igitur  est  ac  si  vocasset  regnorum  praesidem  et  custodem  :  qui  quum  odiosa  res  sit  nomen  imperii,  nec  libenter  quisquam  alteri  pareat,  nec  quidquam  magis  naturae  contrarium  sit  quam  servitus,  singuli  excusso  iugo  certatim  solia  regum  everterent,  nisi  tegerentur  arcano  Dei  praesidio.  Interea  David  ab  aliis  regibus  se  distinguit,  sicuti  alibi  dictus  est  primogenitus  regum  (Psal.  89,  28)  vel  saltem  in  summo  gradu  se  constituens,  quia  sacra  unctione  prae  aliis  donatus  fuerat,  dicit  excelluisse  erga  se  Dei  gratiam.  Et  honoris  causa  specialem  servi  Dei  titulum  sibi  vendicat  :  quia  etsi  cuncti  reges  Dei  sunt  ministri,  et  Cyrus  xax'  e^o^v  apud  Iesaiam  45,  1  vocatur  servus  Dei:  quia  tamen  nemo  unquam  profanus  Dei  vocationem  agnovit,  et  tunc  unus  in  toto  orbe  erat  David  legitima  autoritate  praeditus,  ut  certa  fide  regnaret,  merito  apponitur  haec  discriminis  nota.  Sub  gladio  noxio  non  dubito  quin  comprehendat  pericula  omnia  quibus  per  tot  annos  defunctus  fuerat,  ut  vere  dici  posset  per  varias  mortes  pervenisse  ad  solium,  et  inter  mortes  ipsas  stabilitum  fuisse  in  solio.  12.  Quia  filii  nostri  sicut  plantae,  quae  creverunt  in  adolescentia  sua  :  filiae  nostrae  sicut  anguli  politi  in  simulitudinem  palatii.  13.  Becessus  nostri  pleni,  exeuntes*)  a  specie  in  speciem:  oves  nostrae  in  millia  foecundae,  in  decem  millia  in  plateis  nostris.  14.  Boves  nostri  ad  onus  assueti,**)  non  ruptura,  neque  egressus,  neque  clamor  in  plateis  nostris.  15.  Beatus  populus  cui  sic,  beatus  populus  cuius  est  Iehova  Deus.  12.  (Quia  filii  nostri  sicut  plantae.)  Hos  tres  ultimos  versus  quidam  accipiunt  in  modo  optandi.  Alii  Davidem  sibi  gratulari  putant,  totique  populo,  quod  tunc  feliciter  bonorum  omne  genus  a  Dei  benedictione  fluebat.  Nec  certe  dubito  quin  David  cum  gratiarum  actione  commemoret  quam  liberaliter  egisset  Deus  cum  populo.  Sed  interea  non  male  convenit  simul  precari  ut  salva  maneant  Dei  beneficia,  quorum  prope  abruptus  fuisset  cursus  per  sceleratos  homines  et  hostes  domesticos,  nisi  rebus  turbatis  et  confusis  divinitus  subventum  foret.  Hic  ergo  finis  est,  ne  sinat  Deus  tam  splendidas  benedictiones,  quibus  oneravit  populum  suum,  collabi  et  *)  Sortans,  en  marge:  ou  produisans,  fournissans.  **)  Sont  duits  a  porter  charge,  en  marge:  ou  gras.