|
5:41
LIBER
I.
CAPUT
III.
Cui
simile
est
illud
Quintiliani
in
Aegro
redempto:
Voluit
nos
ille
mortalitatis
artifex
deus
in
commune
succurrere,
et
per
mutuas
auxiliorum
vices
in
alterum,
quod
pro
se
quisque
timeret,
asserere.
Ideo
Quintilianus
in
Apibus
*)
pauperis,
humano
vitio
factum
queritur,
ut
in
proprios
quisque
usus
lucrum
duceret.
Quae
pacem
amat,
et
manus
retinet]
Hoc
pro
Cyrenaicis,
qui
in
omnibus
prospectum
volunt
suae
utilitati,
ut
prius
explicatum
est.
Serviunt
autem
maxime
voluptati
et
utilitati,
pax,
quies,
otium:
quae
tamen
vix
inter
homines
stare
possunt,
nisi
clementiae
beneficio.
Manum
hic
accipe
pro
violentia,
in
qua
significatione
est
apud
Ciceronem
lib.
I.
Offic:
Tamen
res
vi
manuque
gesta
est.
Et
Verrina
sexta:
Nihil
aegrius
factum
est,
quam
ut
manus
ab
illo
appellatore
abstinerentur.
Contrarium
est
ad
manus
venire.
Nullum
tamen
dementia']
Bene
cohaeret
orationis
filum.
In
praecedentibus
sic
clementiam
hominum
naturae
convenire
disserebat,
ut
hominem
non
esse
contenderet,
qui
non
simul
clementi
esset
ingenio,
atque
ad
mansuetudinem
propenso.
Est
enim
clementia
vere
humanitas:
.
cuius
participem
esse,
nihil
aliud
est,
quam
esse
hominem.
Nunc
quod
propius
est
scopo,
addit
esse
virtutem
heroicam,
sine
qua
imperare
principes
non
possint:
sicut
Vopiscus
ait,
primam
esse
rerum
dotem.
Id
convincit
multis
rationibus,
quae
suis
locis
seorsum
observabuntur.
Primam
tamen
continuo
subiicit.
Quia
princeps
nullis
virtutibus
gratiam
populi
sibi
comparare
potest,
nisi
salutari
utatur
potentia.
Polleat
licet
rex,
aut
imperator,
aliis
fortunae,
corporis,
animi
dotibus:
perdunt
omnia
gratiam,
nisi
se
mansuetudine
fecerit
amabilem
suis
subditis,
ac
gratiosum.
Rursum
omnia
eius
facta
dictaque
benigne
excipientur,
si
favorem
populi
sibi
hac
virtute
semel
conciliarit.
Huc
convenit
apophtegma
G-ymnosophistae
qui
interrogatus
ab
Alexandro,
quomodo
imperans
magnam
[pag.
30]
sibi
gloriam
compararet,2)
respondit
id
fore
si
non
esset
terribilis.
Nam
pestifera
vis
ess]
Quod
alibi
dixit,
non
diu
potest
quae
multorum
malo
exercetur
potentia
stare.
Est
enim
contrariorum
contentio,
quia
continuo
sequitur:
Illius
demum
magnitudo
stabilis
ete.
Illius
demum
magnitudo]
Non
tantum
cogitandum
est
principi,
quid
sibi
liceat,
sed
qua
ratione
tueatur
suam
potentiam.
Potest
instar
rabiosae
beluae
grassari
per
strages
hominum.
Verum
hoc
erit
non
regnum,
sed
latrocinium.
Latroni
vero
tot
sunt
hostes,
quot
hominesv
Male
ergo
sibi
prospicit,
quisquis
magnitudine
in
multorum
perniciem
abutitur,
1)
Edd.
recentiores
(1611
ss.):
opibus.
2)
Edd.
1597
et
seqq.:
comparet.
|