32:407  407  PSALMUS  CXLIV.  408  etiam  quia  perseverantia  singulare  erat  Dei  donum.  Videtur  autem  melius  quadrare  nomen  hoc  quam  rupis:  quia  exegetice  continuo  post  addit  se  Dei  magisterio  formatum  esse  ad  militiam.  Nam  certe  his  verbis  agnoscit,  quamvis  militari  esset  animo,  non  tamen  se  fuisse  natum  ad  bella  gerenda,  nisi  novus  homo  creatus  esset.  Quale  enim  rudimentum  praebuit  in  Goliath?  certe  ridicula  fuit  illa  aggressio,  nisi  quatenus  arcana  Dei  virtute  instructus  humanis  adminiculis  non  indiguit.  2.  (Beneficentia  mea.)  Dura  est  loquutio  latinis  auribus  in  sensu  passivo,  sicuti  Hebraeis  accipitur:  sicuti  quum  alibi  regem  Dei  se  nominat  (Psal.  18,  51)  non  quod  imperium  exerceat  in  Deum,  sed  quia  ab  ipso  creatus  et  ordinatus  erat.  Quia  .ergo  tot  modis  Deum  expertus  fuerat  beneficum,  bonitatem  suam  nominat,  ab  eo  manare  intelligens  quidquid  possidet  bonorum.  Quae  sequitur  verborum  congeries,  tametsi  videri  possit  supervacua,  plurimum  tamen  ad  fidei  confirmationem  valet.  Scimus  quam  lubricae  sint  hominum  mentes:  praesertim  quam  facile  excidant  a  fidei  constantia,  ubi  incubuit  gravior  tempestas.  Si  igitur  uno  verbo  Deus  nobis  opem  promittat  in  hac  infirmitate  ad  nos  retinendos,  non  sufficiet:  imo  quamlibet  multas  fulturas  adhibeat,  non  modo  subinde  multas  vacillationes  patimur,  sed  obrepit  etiam  gratiae  oblivio,  quae  animos  nostros  propemodum  deiicit.  Quare  sciamus,  Davidem  non  testandae  modo  gratitudinis  suae  causa  tot  elogia  colligere  ad  celebrandam  Dei  gratiam,  sed  ut  pios  undique  muniat  contra  omnes  Satanae  mundique  insultus.  Porro  non  abs  re  in  praecipuis  Dei  beneficiis  recenset,  quod  populum  sub  imperio  suo  contineat.  Quod  *>Ju^  quidam  pro  Qifaty  positum  esse  volunt,  et  vertunt  populos:  miror  cur  eos  delectet  tam  coacta  interpretatio,  quum  simpliciter  intelligat  David,  statum  regni  non  tam  suo  consilio,  virtute,  artibus,  et  autoritate  fuisse  compositum,  quam  arcana  Dei  gratia.  Et  apposite  usus  est  verbo  TT"),  quod  extendere  significat.  Nam  quod  quidam  expansum  populum  intelligunt,  quia  laetus  ac  felix  in  otio  sederet,  longe  petitum  videtur.  Nihilo  magis  recipio  quod  alii  volunt,  prostratum  fuisse  quasi  pedibus  calcandum:  quia  violenta  illa  dominatio  in  electo  populo,  et  sancta  Dei  haereditate  non  tam  fuisset  optabilis.  Ubi  autem  libenter  et  sponte  legibus  obtemperat  populus,  placide  se  in  ordinem  quisque  cogit,  melius  refulget  Dei  benedictio.  Et  concinne,  ut  diximus,  expansio  vocatur  talis  aequabilitas,  in  qua  nihil  est  turbulentum,  vel  confusum.  Postquam  ergo  David  quas  adeptus  erat  victorias  contra  exteros  Deo  adscripsit,  simul  etiam  gratias  agit  de  ordinato  regis  statu.  Et  certe  quum  esset  ignobilis,  deinde  falsis  calumniis  exosus,  vix  credibile  fuit  posse  unquam  tranquillum  imperium  consequi.  Quod  ergo  praeter  spem  repente