47:370  verbia  ut  plurimum  figuras  et  tropos  continent,  inde  fit  ut  Hebraei^OnVto  appellent  aenigmata  vel  insignes  sententias,  quae  Graecis  apophthegmata  vocantur,  quae  aliquid  ambiguum  vel  obscurum  fere  habent.  Sensus  ergo  est:  Nunc  figurate  vobiscum  et  non  simplici  planaque  oratione  loqui  videor:  sed  brevi  loquar  vobiscum  familiarius,  ut  nihil  sit  vobis  in  mea  doctrina  perplexum  aut  difficile.  Nunc  videmus  quod  iam  attigi,  animari  discipulos  maioris  profectus  fiducia,  ne  doctrinam  abiiciant,  quia  nondum  intelligunt  quid  sibi  velit.  Nisi  enim  spes  proficiendi  nos  accendat,  discendi  studium  frigere  necesse  est.  Caeterum  res  clare  ostendit,  Christum  non  aenigmatice  loquutum  esse,  sed  facili  adeoque  crasso  dicendi  genere  usum  apud  discipulos,  sed  tanta  erat  eorum  ruditas,  ut  attoniti  ex  ore  eius  penderent.  Quare  ista  obscuritas  non  tam  in  doctrina  fuit,  quam  in  eorum  mentibus.  Et  certe  idem  nobis  hodie  accidit:  nam  sermo  Dei  non  frustra  hoc  elogio  ornatur,  quod  sit  lux  nostra,  sed  eius  fulgorem  tenebrae  nostrae  sic  obnubilant,  ut  putemus  nos  meras  allegorias  audire.  Nam  sicuti  minatur  per  prophetam  (Ies.  28,  ll),  se  barbarum  fore  incredulis  et  reprobis,  ac  si  blaesis  esset  labiis:  et  Paulus  evangelium  dicit  absconditum  esse  talibus,  quia  eorum  mentes  excaecavit  Satan  (2.  Cor.  4,  3):  ita  infirmis  et  rudibus  magna  ex  parte  confusum  aliquid  sonat,  ut  non  possit  intelligi.  Nam  etsi  non  prorsus  tenebricosae  sunt  eorum  mentes  sicut  infidelium,  sunt  tamen  velut  nebulis  implicitae.  Et  Dominus,  ut  nos  propriae  inopiae  sensu  humiliet,  ita  ad  tempus  stupere  patitur,  sed  quos  spiritu  suo  illuminat,  ita  proficere  facit,  ut  illis  familiaris  ac  notus  sit  ille  sermo.  Atque  huc  spectat  posterius  membrum,  venit  hora,  hoc  est,  mox  ventura  est,  quando  non  loquar  vobiscum  amplius  figurate.  Certe  non  alia  docuit  spiritus  apostolos,  quam  quae  audierant  ex  ore  ipsius  Christi,  sed  irradians  eorum  corda  tenebras  eorum  discussit,  ut  Christum  quasi  novo  et  diverso  modo  loquentem  audientes  mentem  eius  facile  caperent.  Quum  dicit  annuntiaturum  se  de  patre,  scopum  hunc  suae  doctrinae  esse  admonet,  ut  nos  ad  Deum  adducat,  in  quo  posita  est  solida  felicitas.  Sed  restat  una  quaestio,  quomodo  alibi  dicat  datum  esse  discipulis,  nosse  mysteria  regni  Dei,  quibus  hic  fatetur  se  aenigmatice  loquutum:  nam  illic,  hoc  est  Matth.  13,  l  l  ,  discrimen  statuit  inter  eos  et  reliquum  vulgus,  quod  in  parabolis  apud  vulgus  loquatur.  Respondeo,  non  fuisse  tantam  in  apostolis  ruditatem,  quin  tenuiter  saltem  gustarent  quid  vellet  magister:  ita  non  sine  causa  eos  e  grege  caecorum  eximit.  Nunc  sermonem  suum  illis  hactenus  allegoricum  fuisse  dicit,  prae  illa  conspicua  intelligentiae  luce,  quam  mox  per  spiritus  sui  gratiam  illis  daturus  erat.  Utrumque  igitur  verum,  quod  longe  excellerent  super  eos  quibus  insipidus  24