25:363  363  REDITUS  AD  HISTORIAM.  364  fuisset  Mosi,  fieri  debuit  exordium  a  tempore  Abrahae  :  sicut  propheta  in  Psalmo  (105,  8)  iustam  narrationem  instituens,  a  primo  illo  foedere  incipit  quod  Deus  cum  patribus  pepigerat.  Atque  etiam  beneficia  quibus  eos  prosequutus  fuerat  contexit,  quum  essent  numero  pauci,  et  peregrini  in  terra,  obambularent  de  gente  in  gentem,  non  passus  est  hominem  nocere  illis,  corripuit  pro  ipsis  reges.  Moses  vero  brevitati  studens,  recentius  et  magis  celebre  beneficium  satis  habuit  proferre,  imo  principium  liberationis  omittit,  tantum  deserti  mentionem  faciens.  Dicit  ergo,  Deum  invenisse  ipsos  in  deserto:  non  quia  tunc  primum  eorum  misereri  coeperit,  quum  antea  mirabili  illius  potentia  erepti  fuissent  a  tyrannide  Pharaonis,  et  mare  rubrum  siccis  pedibus  transissent:  sed  quia  utile  illis  fuit  ante  oculos  statui  quomodo  e  profunda  mortis  abysso  extracti  essent,  quo  melius  agnoscerent  vitae  suae  initium.  Quid  enim  erat  vastum  et  sterile  desertum  ,  ubi  nec  mica  panis,  nec  aquae  gutta  reperiebatur,  quam  sepulcrum  ad  absorbendas  mille  vitas?  ideoque  adiicitur:  Vastitas  horroris.  Summa  est,  quod  populus  illinc  salvus  emersit,  specimen  quoddam  fuisse  resurrectionis,  non  ab  una  tantum  et  simplici  morte,  sed  ab  innumeris.  Si  rectum  illis  et  expeditum  fuisset  iter,  non  tamen  confici  absque  miraculo  poterat:  nunc  quum  per  annos  quadraginta  illic  erraverint,  vix  centesimam  miraculorum  partem  capient  humanae  mentes.  Itaque  non  supervacaneum  est  verbum  Circumducendi  :  quia  longe  splendidior  fuit  Dei  virtus  quam  si  celeriter  per  aerem  volitassent.  Eodem  refero  quod  sequitur:  Erudivit  ipsum,  perperam  enim  (meo  iudicio)  quidam  de  lege  accipiunt,  quum  potius  ad  doctrinam  experimentalem  pertineat.  Multiplex  enim  neque  vulgaris  eruditio  fuit  oblata  in  tot  beneficiis  et  poenis,  ubi  Deus  quasi  manu  exserfca,  gloriam  suam  illustrabat.  Sequuntur  duae  similitudines  ad  exprimendum  Dei  amorem  cum  sollicitudine  plus  quam  paterna.  Primo  dicit  Deum  illos  non  minus  sedulo  protexisse  ab  omni  iniuria  et  molestia  quam  solet  quisque  pupillam  oculi  sui,  quae  pars  est  corporis  tenerrima,  et  a  cuius  offensione  maxime  cavetur.  Et  David,  ubi  singulari  Dei  praesidio  se  tutum  servari  postulat,  sic  loquitur.  Deinde  aquilae  se  comparat  Deus,  quae  non  modo  pullos  suos  fovet  expansis  alis,  sed  indulgenter  et  pro  materna  dulcedine  provocat  ad  volandum.  Subtilius  de  aquilis  philosophari  nunc  intempestivum  esset.  Iudaei,  ut  solent  de  rebus  incognitis  audacter  nugari,  hoc  loco  comminiscuntur  quae  ad  sensum  Mosis  nihil  attinent,  qui  certe  aquilam  posuit  ut  aliam  quamlibet  avem.  Nec  vero  dubium  est  quin  ubi  Christus  se  gallinae  comparat,  eandem  sedulitatem  exprimere  velit:  quoties,  inquit,  volui  colligere  filios  tuos,  sicut  gallina  pullos,  et  noluisti  ?  Si  cui  tamen  placeat