44:35  35  IN  SOPHONIAM  erat  contra  ipsos,  vicissim  profani  et  extranei  sentient  Deum  iustum  iudicem  ad  ulciscendas  populi  sui  iniurias.  Quanquam  alii  potius  existimant  hic  denuntiari  vindictam  Dei  Iudaeis,  utcunque  propheta  nominet  potius  alios  populos  vicinos.  Sed  prior  ille  sensus  videtur  mihi  melius  quadrare:  quod  scilicet  propheta  admoneat  fideles  de  futura  mutatione,  quia  non  perpetuo  urgebit  Deus  electum  populum,  sed  transferet  vindictam  suam  ad  gentes  alienas.  Sensus  ergo  est  Deum,  qui  antehac  minatus  est  Iudaeis,  fore  tamen  propitium:  non  quibuslibet  ex  populo  illo,  quoniam  magna  ex  parte  destinati  erant  exitio:  sed  residuis  quos  Dominus  sibi  delegerat  in  semen,  ut  scilicet  maneret  aliqua  ecclesia  superstes.  Scimus  enim  Deum  ita  semper  temperasse  poenas,  quas  sumpsit  de  populo  illo,  ut  nollet  exstinguere  foedus  suum,  neque  abolere  memoriam  generis  Abrahae:  quia  etiam  illinc  proditurus  erat  redemptor.  Quum  ergo  hic  vaticinatur  propheta  contra  Aza  et  Ascalon,  et  Asdod,  et  Ekron,  et  Philistim,  et  Oretim  et  similes,  non  dubium  est  quin  animum  addere  velit  fidelibus,  ne  desperent  de  misericordia  Dei,  etiamsi  videant  se  gravissime  premi:  quia  finem  tandem  impositurus  sit  iracundiae  suae,  postquam  ecclesiam  purgaverit  a  suis  sordibus.  Et  hac  etiam  admonitione  indigent  fideles,  ne  invideant  reprobis  et  Dei  contemptoribus,  quasi  melior  vel  magis  optabilis  esset  eorum  conditio.  Ubi  enim  Dominus  parcit  reprobis  et  nos  castigat,  putamus  nihil  melius  esse,  quam  excutere  omne  iugum.  Ergo  ne  haec  tentatio  percelleret  fideles,  propheta  admonuit  in  tempore  non  esse  cur  sibi  placeant,  vel  gratulentur  profani  homines  ubi  Deus  non  statim  ipsos  ulciscitur,  quia  paratae  sunt  illis  suae  vices.  Gazam  primo  loco  ponit,  cuius  frequenter  occurrit  in  scripturis  mentio.  Aza  vocant  Hebraei:  sed  quia  y  occupat  initium  nominis,  verterunt  Graeci  Gazam:  et  putarunt  etiam  profani  scriptores  nomen  esse  persicum:  et  lingua  illa  thesaurum  vocari,  sed  sunt  merae  nugae:  quia  procul  dubio  etymologia  est  hebraica.  Postea  adiungit  Askalon  quae  urbs  erat  vicina  Gazae,  tertio  loco  ponit  Asdod,  quam  veterunt  Graeci  Azoton:  et  Latini  etiam  Graecos  sequuti  sunt.  Postremo  Ekron  ponit.  Erant  omnes  illae  urbes  vicinae  Iudaeis,  et  non  procul  aliae  ab  aliis  distabant  versus  Moabitas  et  Idumaeos.  Addit  postea,  Heus,  vel  veh  *in  habitatores  funiculi  maris.  Regionem  maris  nominat  Galilaeam:  et  simul  adiungit  Cretim,  et  Philistim.  Putant  aliqui  prophetam  alludere  ad  turmas,  quae  militabant  sub  Davide:  quia  milites  praesidiarios  confecerat  ex  gente  illa,  hoc  est,  ex  Galilaea:  et  vocaverat  Cretim  deinde  Philistim.  Sed  nescio  an  tam  argute  loquutus  sit  propheta.  Potius  existimo  hic  perstringi  gentes  profanas,  quae  Iudaeis  infestae  fuerant,  quum  tamen  vicinia  deberet  esse  vinculum  aliquod  benevolentiae.