8:349  349  PRAEDESTINATIONE.  350  Caeterum  hic  rursum  digerendi  sunt  gradus.  Quamvis  enim  se  toti  humano  generi  et  patrem  et  iudicem  Deus  ostendat,  quia  tamen  ecclesia  sanctuarium  est  in  quo  residet,  illic  clarioribus  documentis  praesentiam  suam  exserit:  illic  officium  facit  patrisfamilias,  et  eam  propiore  aspectu,  ut  sic  loquar,  dignatur.  Referta  est  eiusmodi  testimoniis  scriptura,  quae  Deum  pro  suis  fidelibus  intentiores  agere  excubias  affirmant.  Oculi  Domini  super  iustos  (Psal.  33,  18).  Custodit  Dominus  animas  sanctorum  suorum  (Psal.  97,  10).*)  Illi  cura  est  de  vobis  (l.Petr.  5,  7).  Capilli  capitis  vestri  numerati  sunt  (Matth.  10,  30).  Denique  ecclesia  propria  est  Dei  officina,  in  qua  suam  providentiam  exercet  et  praecipuum  eiusdem  providentiae  theatrum.  Qua  ratione  etiam  dicitur  angelos,  qui  sunt  veluti  eius  manus,  specialiter  destinasse  fidelibus  suis  custodes  (Psal.  34,  8),  ne  a  Christi  corpore,  cuius  ipsi  quoque  sunt  membra,  quidquam  separatum  habeant.  Itaque,  ut  pro  captu  rudium  crasse  agamus,  primo  loco  statuenda  est  ante  oculos  generalis  mundi  gubernatio,  qua  foventur  et  vegetantur  [pag.  169]  omnia,  ut  stet  incolumis  naturae  eorum  status.2)  Deinde  considerandae  sunt  in  singulis  partibus  regendis  et  curandis  Dei  excubiae:  et  quidem  tales,  ut  nihil  nisi  nutu  arbitrioque  eius  eveniat.  Tum  peculiaris  generis  humani  cura  in  mentem  nobis  venire  debet:  qua  fit  ut  vita  et  mors  hominum,  tam  publica  regnorum  et  gentium  quam  privata  cuiusque  conditio,  et  quidquid  fortunae  adscribi  solet,  ab  una  coelesti  moderatione  pendeat.3)  Ultimo  praesidium  vere  paternum,  quo  ecclesiam  suam  tuetur,  cui  praesentissima  Dei  ipsius  virtus  annexa  est.4)  Porro,  quanta  sit  et  quam  multiplex  huius  doctrinae  utilitas,  nullis  verbis  pro  dignitate  satis  exprimi  potest.  Verum,  Dei  providentiam  in  mundo  gubernando  qualis  in  scriptura  nobis  traditur,  et  agnoscitur  fidei  sensu,  nemo  utiliter  expendet,  nisi  qui  sibi  cum  fictore  suo  rerumque  omnium  opifice  negotium  esse  reputans,  ad  metum  et  reverentiam  tantae  maiestatis,5)  qua  decet  humilitate,  primum  se  submiserit.  Nam  si  aequalibus  quisque  suis  tantum  sagesse  de  venir  iusques  la  a  fin  que  nous  soyons  tant  plus  sogneux  a  y  appliquer  nostre  estude  (ibid.  v.  43).  1)  Inserit  Gallus  :  II  ne  permettra  point  que  le  iuste  soit  iamais  esbranle.  Quod  fortasse  Ps.  37  respiat.  2)  tel  qu'il  a  este  cree  pour  un  coup.  3)  que  c'est  la  vraye  adresse  de  tout  ce  que  les  hommes  attribuent  a  fortune:  brief  que  c'est  la  ou  il  faut  rapporter  toute  la  condition  des  hommes.  4)  Add.  selon  qu'il  est  conioinct  et  uny  avec  les  siens  par  le  moyen  de  son  Fils.  5)  Add.  laquelle  nous  doit  bien  faire  trembler  de  son  seul  regard.  Quiconque  procedera  en  telle  modestie,  sentira  quel  profit  et  repos  c'est  d'apprehender  par  foy  comment  Dieu  gouverne  le  monde.  Au  contraire  l'audace  et  temerite  ne  fera  que  nous  esblouir  les  yeux  et  nous  eslourdir.