|
5:34
ad
implorandam
veniam,
iudicis
misericordiam
lacrymis
elicimus
sine
ulla
specie
defensionis.
Ideo
deprecatio
rara
admodum,
ut
ait
Quintilianus
lib.
V.
et
apud
eos
solos^
iudices,
qui
nulla
certa
forma
pronunciandi
tenentur.
Et
idem
autor
lib.
VII.
:
In
senatu
et
apud
populum
et
apud
principem,
et
ubicunque
iuris
clementia
est,
habet
locum
deprecatio.
Vide
Ciceronem
lib.
II.
Rhetoricorum
et
de
Inventione.
[pag.
22]
Non
tamen
praetermiserim
locum
insignem
Ciceronis
in
oratione
pro
Ligario,
quo
solo
exemplo
quid
sit
deprecatio,
facile
intelligas.
Causas,
inquit,
Caesar,
egi
multas,
et
quidem
tecum,
dum
te
in
foro
tenuit
ratio
honorum
tuorum.
Certe
nunquam
hoc
modo,
ignoscite
iudices,
erravit,
lapsus
est,
non
putavit,
si
unquam
posthac.
Ad
parentem
sic
agi
solet;
ad
iudices:
non
fecit,
non
cogitavit,
falsi
testes,
fictum
crimen.
Hinc
satis
constat
cur
dixerit
Seneca
poena
dignos
invocare
clementiam.
Et
Publius
Mimographus:
Mala
causa
est
quae
requirit
misericordiam.
Deinde
habet
clementia
in
persona
innocentium
locum]
Sic
prius
clementiam
defendebat
Seneca,
ut
concederet
virtutem
inter
innocentes
otiosam.
Nunc
tempus
incidere
demonstrat,
quo
iis
ipsis
serviat
clementia.
Sunt
enim
quaedam
magis
imputanda
fortunae,
quam
destinatae
malitiae:
nec
tamen
poenae
eximuntur,
si
ad
summum
iuris
rigorem
exigas.
Sunt
alia
quae
ex
circumstantiis
temporum
qualitatem
accipiunt:
et
quae
nuper
virtutis
laudem
merebantur,
nunc
vitio
vertuntur.
Haec
si
ad
exactam
severitatem
referantur,
legitime
puniri:
si
ad
aequitatem,
legitime
condonari
possunt.
Bene
ergo
Ovidius
Tristium
I.
:
Iudicis
oificium
est,
ut
res,
ita
tempora
rerum
Quaerere.
Itaque
et
apud
Quintilianum
status
est
ad
actum
pertinens,
seu
ad
praxin,
utrum
sciens
quis
deliquerit,
an
insciens;
necessitate,
an
casu.
Multa
enim
fiunt
eadem,
sed
aliter.
Adde
quod
bona
pars]
Iam
tertium
hoc
argumentum
ad
tollendam
calumniam,
quae
causabatur
clementiam
non
nisi
ad
fovendam
malorum
audaciam
valere.
At
vero,
inquit
Seneca,
multi
sunt
qui
nondum
pravitatem
penitus
imbiberunt,
qui,
si
moderatam
correctionem
adhibeas,
resipiscere
possunt.
Nonne
ineunda
fuerit
ratio,
qua
possis
huiusmodi
homines
in
viam
reducere?
Et
hoc
praestat
clementia.
Multum
valet
ad
impetrandam
veniam,
inquit
Fabius
lib.
VII.,
si
spes
in
futurum
innocenter
victuri,
et
in
aliquo
usu
futuri.
Vel,
ut
Cicero,
optimus
post
naufragium
portus,
est
poenitentia.
Haec
tamen
non
nisi
clementiae
beneficio
contingere
possunt.
Seneca
lib.
I.
de
Ira:
Dimittit
saepe
eum
cuius
peccatum
deprehendit,
si
poenitentia
facti
spem
bonam
pollicetur,
si
intelligit
non
ex
alto
venire
nequitiam,
sed
summo,
quod
aiunt
3
|