23:34  in  Dei  cultu,  merito  ad  mundi  finem  usque  durare  oportet.  Quod  creavit  ut  faceret  Hic  suo  more  Iudaei  insulse  nugantur,  Deum  ultima  vespera  praeventum,  quaedam  animantia  imperfecta  reliquisse;  cuiusmodi  sunt  Fauni  et  Satyri:  quasi  unus  esset  ex  vulgo  artificum  qui  tempore  opus  haberet.  Tam  prodigiosa  deliria  testantur  in  sensum  reprobum  coniectos  esse,  ut  essent  horribile  irae  Dei  documentum.  Quod  ad  Mosis  sensum  attinet:  quidam  ita  accipiunt:  creasse  Deum  sua  opera  ut  faceret,  quia  ex  quo  illis  esse  dedit,  non  retraxit  manum  suam  ab  eorum  conservatione.  Sed  dura  est  expositio.  Nihilo  magis  subscribo  eorum  sententiae  qui  ad  hominem  referunt,  quem  Deus  operibus  suis  praefecit,  ut  ea  in  usum  applicet,  ac  quodammodo  sua  industria  expoliat.  Ego  potius  absolutam  operum  Dei  formam  notari  existimo:  ac  si  dixisset,  ita  creasse  Deum  sua  opera,  ut  nihil  ad  perfectionem  deesset,  vel  creationem  hucusque  progressam,  donec  modis  omnibus  absolutum  foret  opus.  4.  Istae  sunt  generationes.  Consilium  Mosis  fuit  penitus  animis  nostris  infigere  coeli  et  terrae  originem,  quam  generationis  voce  designat.  Fuerunt  enim  semper  ingrati  homines  et  maligni,  qui  vel  mundum  aeternum  fingendo,  vel  creationis  memoriam  tollendo,  gloriam  Dei  obruere  tentarent.  Ita  diabolus  sua  astutia  a  Deo  avertit  qui  prae  aliis  acuti  erant  ac  solertes,  ut  sibi  quisque  esset  deus.  Quare  non  est  supervacua  repetitio,  quae  rem  adeo  necessariam  inculcat,  mundum  exstitisse  ex  quo  conditus  est:  ut  nos  talis  cognitio  ad  architectum  et  autorem  dirigat.  Sub  nominibus  coeli  et  terrae,  totum  ornatum  cuius  ante  meminerat,  per  synecdochen  complectitur.  Essentiale  Dei  nomen  hic  demum  exprimi  a  Mose,  quidam  ex  Hebraeis  sentiunt,  quia  eius  maiestas  clarius  in  completo  mundo  reluceat.  5.  Et  omne  virgultum.  *).  Cohaeret  hic  versus  cum  proximo,  et  uno  tenore  legendus  est.  Terrae  enim  plantas  et  herbas  adiungit  quasi  vestitum,  quo  eam  ornavit  Dominus,  ne  deformis  esset  eius  nuditas.  Nomen  r  w  pro  quo  plantam  reddimus,  significat  interdum  arbores:  ut  infra  cap.  21,  15.  Ideo  alii  virgultum  hoc  loco  transferunt:  quod  mihi  non  displicet.  Vox  tamen  plantae  non  male  quadrat,  quia  priore  loco  videtur  Moses  posuisse  genus,  deinde  speciem.  Etsi  autem  die  tertio  creatas  fuisse  herbas  narravit,  non  abs  re  tamen  earum  hic  rursus  fit  mentio:  ut  sciamus  alio  modo  tunc  et  natas,  et  servatas  fuisse,  et  propagatas,  quam  hodie  fieri  cernamus.  Nam  ex  semine  nascuntur  herbae  et  arbores:  vel  ex  aliena  radice  prodeunt  surculi,  vel  pullulando  crescunt:  accedit  hominum  industria  et  manus.  Tunc  autem  diversa  fuit  ratio,  vestivit  1)  Et  omnem  plantam.  Ed.  Gen.  1554.