|
6:335
RESPONSIO
CONTRA
PIGHIUM
nobis
impositum,
ipse,
et
Prosper,
et
Bernardus,
uno
ore
tradunt.
Quanquam
ut
liberalis
videatur,
haec
se
mihi
ultro
largiri
iactat,
quum
argumenta
mea
tale
nihil
evincant.
Patior
ut
sibi
domi
suae
hunc
plausum
det,
modo
cius
vanitas
omnibus
palam
appareat.
Quod
ut
fiat,
necessitatem
definiamus.
An
autem
mihi
non
concedet
Pighius,
statam
esse
ac
firmam
stabilitatem,
ubi
res
aliter
esse
non
potest
quam
sit?
Apud
Aristotelem
certe
TO
oTtoxe^
hv%ev
necessitati
semper
opponitur.
Atque
id
dictat
sensus
communis,
ut
necessarium
censeatur,
quidquid
sic
esse
oportet,
nec
aliter
esse
potest.
Hoc
modo
immutabilitas
sub
necessitate
continebitur:
unde
et
continuo
sequetur,
Deum
necessario
bonum
esse.
Quod
si
necessaria
est
eius
bonitas,
cur
non
inde
mihi
colligere
liceat,
necessario
tam
bene
velle
quam
bene
facere?
Quum
vero
ita
stabilis
perseverat,
ipse
sibi
quodammodo
necessitas
est,
non
aliunde
cogitur:
nec
tamen
se
ipsum
etiam
cogit,
sed
sponte
ac
voluntarius
ad
id,
quod
necessitate
agit,
inclinat.
Diabolus
contra
necessario
et
malus
est
et
male
agit,
nihilo
tamen
minus
voluntate.
Hinc
liquido
confici
mihi
videtur
quod
volui:
non
adeo
dissidere
a
necessario
voluntarium,
quin
societatem
aliquando
admittant.
Iam
ad
hominem,
ne
perperam
haec
ad
eum
exempla
trahi
quis
putet,
venio.
Malum
esse
dicimus,
quia
sit
ex
mala
propagine,
tanquam
malae
radicis
ac
vitiosae
malus
ramus.
Itaque
quantisper
in
natura
sua
manet,
nihil
quam
malo,
et
velle,
et
agere.
Ut
vero,
pravitate
deposita,
ad
bonum
se
convertat,
[pag.
143]
id
esso
in
eius
potestate
negamus.
Quum
ergo
nihil
ex
se
possit
quam
malus
esse,
in
eo
necessitatem
constituimus.
Ac
ne
id
simpliciter
quidem:
sed
quatenus
et
ex
mala
radice
ortus
est,
et
originis
suae
ingenium
retinet:
hoc
est,
quam
diu
spiritu
Dei
non
agitur.
Aristoteles
1)
quum
voluntarium
distinguit
a
suo
contrario,
hoc
esse
definit,
TO
ftia
?
oi
ayvoiav
yvyvofjoevov,
hoc
est,
quod
vi
fit,
aut
per
ignorationem.
Violentum
porro
definit,
cuius
aliunde
est
principium,
ad
quod
nihil
confert
is,
qui
vel
agit,
vel
patitur.
Quid
autem
principii
nomine
significet,
ostendit
deinde
capite
quinto,
quum
iniustos
ac
intemperantes
ideo
tales
esse
sponte
docet,
quia
initio
licuerit
non
esse:
tametsi
nunc
alii
esse
nequeant
Atque
ad
eam
rem
explicandam
similibus
utitur.
Neque
enim
qui
aegrotat
sanus
erit
quum
libuerit;
et
tamen
sua
forsitan
sponte
aegrotat,
si
intemperanter
vivendo
morbum
sibi
contraxerit.
Tunc
ergo
licebat
illi
non
aegrotare:
ubi
autem
huc
progressus
est,
non
ita.
Sicut
ubi
quis
lapidem
proiecit,
non
amplius
potest
resumere;
sed
penes
ipsum
erat,
aut
retinere,
1)
Ethicorum
ad
Nicomachum
lib.
3.
cap
2
|