32:331  331  PSALMUS  CXXIX.  332  Certe  ad  internecionem  saepius  fuerunt  caesi.  Itaque  non  abs  re  dicuntur  fuisse  afflicti,  ne  quis  conciperet  mediocri  aliquo  incommodo  fuisse  affectos:  ac  si  propheta  ante  oculos  nobis  statueret  Dei  populum  quasi  semimortuum,  quem  hostes  sub  pedibus  suis  prostratum  calcare  non  dubitent.  Quod  si  ad  nos  venitur,  horrendas  persequutiones  adiungere  conveniet,  quibus  millies  consumpta  fuisset  ecclesia,  nisi  Deus  quasi  redivivam  arcanis  modis  servasset.  Porro  nisi  in  malis  nostris  obstupescimus,  huius  infaustae  aetatis  necessitas  ad  eiusdem  doctrinae  meditationem  nos  cogit.  Ad  haec  quum  bis  dixit,  Afflixerunt  me,  Afflixerunt  me,  repetitio  minime  supervacua  est,  ut  sciamus  Dei  populum  non  semel  aut  iterum  bellasse,  sed  continuis  exercitiis  fuisse  ad  patientiam  probatum.  Dixerat  coepisse  a  iuventute,  significans  a  prima  origine  sic  fuisse  imbutum,  ut  assuesceret  ad  ferendam  crucem:  nunc  addit  quam  non  abs  re  fuerit  tam  aspera  educatio,  quia  per  continuos  progressus  non  destitit  Deus  malis  eos  subigere.  Quod  si  tam  austera  fuerunt  pueritiae  rudimenta,  nisi  hodie,  postquam  in  virilem  aetatem  Christi  adventu  adolevit  ecclesia,  robur  ad  ferendum  nobis  suppetat,  nimis  pudenda  erit  nostra  mollities.  Consolatio  autem  in  postremo  verbo  posita  est,  quod  hostes,  omnia  experti,  nunquam  tamen  votis  suis  potiti  sint,  quia  spem  et  conatus  eorum  frustratus  est  Deus.  3.  (Super  dorsum  meum.)  Exornat  apta  similitudine  quod  dixit  de  gravibus  ecclesiae  pressuris.  Nam  Dei  populum  agro  comparat  per  quem  aratrum  trahitur.  Dicit  protractos  fuisse  sulcos,  ut  a  scissura  et  fossione  nullus  angulus  fuerit  immunis.  His  verbis  ad  vivum  exprimit  dorso  ecclesiae  semper  infixam  fuisse  crucem,  quae  longe  et  late  ipsam  proscinderet.  Mox  tamen  additur  eadem  consolatio,  sed  sub  figura,  quod  Deus  iustus  absciderit  funes.  Ad  aratrum  enim  alludit,  quod  scimus  funibus  alligari  ad  colla  boum.  Et  aptissime  docet  paratos  quidem  fuisse  impios  ad  pergendum,  quia  nunquam  fessa  vel  satiata  fuisset  eorum  crudelitas:  fuisse  etiam  armis  instructos:  sed  modum  fuisse  inexspectatum  quo  Dominus  eorum  rabiem  compescuit,  perinde  ac  si  quis  funes  et  lora  conscindens,  boves  disiungeret  ab  aratro.  Hinc  videmus  qualis  sit  ecclesiae  ratio  :  quia  Deus  iugum  suum  vult  a  nobis  placide  suscipi,  spiritus  sanctus  non  abs  re  comparat  nos  terrae  arabili,  quae  nihil  opponere  potest  quin  tota  scindatur  aratri  tractu.  Si  quis  argutius  philosophari  velit,  dicere  liceret  arationem  fieri  ut  ager  seminatus  tandem  fructum  referat.  Sed  propheta  (meo  iudicio)  simplicius  concionatur  de  afflictionibus  ecclesiae.  Epitheton  iusti,  quo  Deum  propheta  insignit,  ad  circumstantiam  causae  aptandum  est:  ac  si  diceret,  Quamvis  ad  tempus  dissimulet  Deus,  nunquam  tamen  oblivisci  suae  iustitiae,  quin