23:33  33  COMMENTARIUS  IN  GENESIN.  34  ex  vulgari  numero.  Diem  ergo  septimum  Deus  sanctificat,  dum  eximium  reddit,  ut  singulari  iure  excellat  inter  alios.  Unde  etiam  apparet  ut  semper  a  Deo  habita  fuerit  hominum  ratio.  Dixi  supra,  sex  dies  ad  condendum  mundum  fuisse  insumptos:  non  quod  Deus  temporis  successu  opus  habuerit,  cui  momentum  instar  mille  annorum  est:  sed  ut  nos  retineret  in  operum  suorum  consideratione.  Eundem  in  sua  quiete  scopum  spectavit,  diem  enim  a  reliquis  exemptum  in  hunc  peculiarem  usum  destinavit.  Quare  benedictio  ista  nihil  aliud  est  quam  solennis  consecratio,  qua  sibi  Deus  studia  et  occupationes  hominum  asserit  die  septimo.  Est  quidem  legitima  haec  totius  vitae  meditatio,  in  qua  se  quotidie  exerceant,  immensam  Dei  bonitatem,  iustitiam,  virtutem,  sapientiam  in  hoc  magnifico  coeli  terraeque  theatro  considerare:  verum  si  forte  minus  sedulo  quam  par  esset  ad  eam  intenti  essent  homines,  ad  supplendum  quod  assiduae  meditationi  deerat,  septimus  quisque  dies  peculiariter  delectus  est/Primum  ergo  quievit  Deus:  deinde  benedixit  hanc  quietem,  ut  saeculis  omnibus  inter  homines  sancta  foret:  vel  septimum  quemque  diem  quieti  dicavit,  ut  suum  exemplum  perpetua  esset  regula./  Semper  memoria  tenendus  est  finis.  Neque  enina  septimo  quoque  die  simpliciter  hominem  iussit  Deus  ferias  agere,  quasi  otio  delectetur:  verum  ut  negotiis  aliis  omnibus  soluti  liberius  mentes  suas  ad  creatorem  mundi  applicent.  Denique  sacra  est  ista  vocatio,  quae  homines  mundi  impedimentis  eripit,  ut  totos  Deo  addicat.  Iam  vero  quia  ad  celebrandam  Dei  iustitiam,  sapientiam,  virtutem,  reputandaque  eius  beneficia  tanta  est  pigritia  hominum,  ut  probe  moniti  nihilominus  torpeant  :  additus  est  non  levis  ab  exemplo  Dei  stimulus,  et  praeceptum  amabile  redditum  est.  Neque  enim  vel  blandius  allicere  nos  ad  obsequium  Deus  potest,  vel  efficacius  incitare,  quam  dum  nos  ad  imitationem  sui  invitat  et  hortatur.  Praeterea  sciendum  est,  non  unius  tantum  vel  aetatis  vel  populi,  sed  totius  humani  generis  commune  esse  hoc  exercitium.  Postea  in  lege  novum  de  sabbatho  praeceptum  datum  est,  quod  Iudaeis,  et  quidem  ad  tempus,  peculiare  foret,  fuit  enim  legalis  caeremonia,  spiritualem  quietem  adumbrans,  cuius  in  Christo  apparuit  veritas.  Ideo  saepius  testatur  Dominus,  se  in  eo  dedisse  veteri  populo  sanctificationis  symbolum.  Quare  dum  audimus  Christi  adventu  abrogatum  fuisse  sabbathum,  Mh  hibenda  est  distinctio,  quid  ad1  perpetuum  humanae  vitae  regimen  pertineat:  quid  proprie  conveniat  veteribus  figuris,  quarum  usus  fuit  abolitus  quum  veritas  fuit  impleta.  Quies  spiritualis  est  carnis  mortificatio,  ne  amplius  sibi  vivant  filii  Dei,  aut  propriae  voluntati  indulgeant.  Quod  eam  sabbathum  figuravit,  temporale  fuisse  dico.  Quod  autem  ab  initio  mandatum  fuit  hominibus  ut  se  exerceant  Calvini  opera.  Vol.  XXIII.