25:314  celebratur,  quod  pios  armaverit,  ad  exercendam  vindictam  in  gentibus,  ut  exsequantur  in  illis  iudicium  scriptum.  Etsi  autem  id  fore  sub  Christi  regno  pronunciat  spiritus  (Psal.  149,  7),  alludit  tamen  ad  vetusta  exempla,  ex  quibus  unum  hic  legitur  memoratu  dignum.  Impia  conspiratione  sese  Madianitae  extulerunt  ad  perdendum  Dei  populum,  huius  crudelitatis  vindictam  suscipiens  Deus,  singulare  paterni  erga  Israelitas  favoris  specimen  edidit:  sed  eos  constituens  iudicii  sui  ministros,  gratiam  suam  duplicat.  Docet  ergo  hic  locus  quam  sollicitus  fuerit  Deus  de  salute  populi  electi,  dum  eius  hostibus  se  ita  opposuit,  ac  si  omnia  vellet  habere  communia.  Sed  notanda  simul  beneficii  accessio,  quod  ipsos  Israelitas,  quamvis  non  essent  extra  culpam,  dignatus  est  iudices  Madianitis  praeficere.  Caeterum  quum  ubique  suos  a  cupiditate  vindictae  prohibeat,  tenenda  est  distinctio  inter  hominum  vindictam  et  ipsius  Dei.  Vult  servos  suos  patienter  iniurias  ferendo,  vincere  bono  malum:  interea  se  minime  proprio  imperio  abdicat,  quin  penes  ipsum  maneat  ius  ulciscendi.  Imo  Paulus  fideles  ad  tolerantiam  hortari  volens,  ad  hoc  principium  eos  revocat,  Deum  sibi  sumere  vindicandi  partes  (Rom.  13,  4).  Iam  vero  quia  Deo  liberum  est  non  modo  per  se,  sed  etiam  per  ministros  vindictam,  prout  visum  est,  exercere,  non  pugnant  haec  duo,  fraenari  piorum  affectus  verbo,  ne  laesi  vindictam  appetant,  vel  retalient  illatas  sibi  iniurias,  et  tamen  iustos  ac  legitimos  esse  exsequutores  vindictae  Dei,  ubi  illis  gladius  in  manum  datur.  Restat  ut  qui  ad  hoc  munus  voeatus  est,  sincero  zelo  scelera  vindicet,  tanquam  Dei  minister,  non  autem  privatam  causam  agens.  Hic  Deus  munus  ulciscendi  iniunxit  populo  suo:  ut  minime  tamen  indulgeret  carnis  libidini.  Sic  enim  animatos  esse  oportuit,  ut  parati  essent  ignoscere  Madianitis,  et  tamen  strenue  ad  sumendam  de  illis  poenam  se  accingerent.  Quod  autem  Deus  erga  Madianitas  severus  iudex  Moabitis  pepercit  factum  est  in  gratiam  Lot,  qui  pater  erat  gentis.  Admonui  autem  iam  pluribus  locis,  ubi  mentis  nostrae  captum  superant  Dei  iudicia,  sobria  humilitate  dandam  esse  gloriam  arcanae  eius  sapientiae,  et  nobis  incomprehensibili.  Nam  qui  in  hac  parte  plus  sapere  appetunt  quam  par  est,  sese  nimis  efferendo  praecipiti  audacia  demergunt  in  profundam  abyssum,  qua  tandem  absorberi  omnes  eorum  sensus  necesse  est.  Moabitis  poenam  remittere  cur  non  esset  in  eius  arbitrio,  et  simul  Madianitis  rependere  quam  meriti  sunt  mercedem?  Adde  quod  nonnisi  ad  tempus  Moabitis  ignovit  donec  eos  obstinatio  inexcusabiles  redderet  postquam  non  modo  abusi  sunt  eius  tolerantia,  sed  fratres  suos,  a  quibus  humaniter  tractati  fuerant,  tyrannice  vexarunt.  Porro  voluit  Deus,  vivo  adhuc  Mose  hoc  postremo  actu  rursus  testatum  facere  suum