47:296  bat.  Nam  advenae,  qui  obviam  Christo  progressi  erant,  eum  prosequuti  sunt  in  templum  usque,  ubi  in  scribas  et  urbanam  turbam  incidit.  37.  Porro  quum  tanta  signa  fecisset  coram  ipsis,  non  crediderunt  in  eum.  38.  Ut  sermo  Iesaiae  prophetae  compleretur,  quem  dixit:  Domine,  quis  credidit  auditui  nostro?  et  brachium  Domini  cui  revelatum  est?  39.  Propterea  non  poterant  credere,  quia  rursum  dicit  Iesaias:  40.  Excaecavit  eorum  oculos,  et  induravit  cor  eorum,  ut  non  videant  oculis,  et  corde  intelligant,  et  convertantur,  et  sanem  eos.  41.  Haec  dixit  Iesaias,  quum  vidit  gloriam  eius,  et  loquutus  est  de  ipso.  '  37.  Quum  tanta  signa.  Ne  quem  impediat  vel  turbet,  quod  Christus  a  Iudaeis  despectus  fuerit,  scandalum  hoc  evangelista  removet,  ostendens  praeclaris  et  minime  ambiguis  testimoniis  fuisse  instructum,  quae  fidem  illi  et  doctrinae  eius  facerent:  sed  Dei  gloriam  et  virtutem,  quae  in  miraculis  palam  fulgebat,  non  fuisse  a  caecis  conspectam.  Principio  itaque  tenendum  est,  per  Christum  non  stetisse  quin  fidem  sibi  conciliaret  apud  Iudaeos,  quia  pluribus  miraculis  abunde  testatus  est  quisnam  esset:  ideo  iniquum  esse  ac  rationi  minime  consentaneum,  ut  eorum  incredulitas  quidquam  illi  detrahat.  Sed  quia  hoc  ipsum  multos  tenere  anxios  et  perplexos  poterat,  unde  tantus  Iudaeis  stupor,  ut  visibilis  Dei  potentia  nihil  eos  moveret,  ultra  Ioannes  progreditur,  fidem  scilicet  non  ex  communi  hominum  sensu  nasci,  sed  singulare  rarumque  Dei  esse  donum.  Atque  hoc  de  Christo  fuisse  olim  praedictum,  quod  vix  pauci  evangelio  credituri  essent.  38.  Ut  sermo  Iesaiae.  Non  significat  Ioannes  necessitatem  ex  vaticinio  Iudaeis  fuisse  impositam:  neque  aliud  protulit  Iesaias  quam  quod  illi  Dominus  ex  arcanis  consilii  sui  thesauris  patefecit.  Tacente  quidem  propheta  id  accidere  oportuit,  sed  quia  nesciebatur  quid  futurum  esset,  nisi  testatum  Deus  fecisset  per  os  prophetae,  rem  alioqui  hominibus  obscuram  et  fere  incredibilem  evangelista  in  vaticinio,  quasi  in  speculo,  ante  oculos  ponit.  Domine,  quis  credidit.  Duo  sunt  huius  sententiae  membra.  In  priore  Iesaias  de  Christo  verba  facere  iam  exorsus,  quum  praevideat  quidquid  de  Christo  promulgat  ipse,  et  deinde  per  apostolos  publicandum  erat,  passim  a  Iudaeis  reiectum  iri,  quasi  ad  immane  prodigium  stupens  exclamat:  Domine,  quis  credet  auditui  nostro?  In  secundo  autem  membro  causam  paucitatis  agnoscit,  quod  scilicet  homines  suo  marte  huc  minime  perveniant,  Deus  autem  non  omnes  vulgo  illuminet,  sed  paucos  spiritus  sui  gratia  dignetur.  Quod  si  inter  Iudaeos  non  debuit  obstinata  multorum  incredulitas  obstare  fidelibus,  quantumvis  numero  pauci  essent,  eadem  hodie  quo-