20:262  deremur,  se  enim  quod  fecerit  optimis  consiliis  fecisse.  10)  Mihi  tamen,  ut  libere  dicam,  aulica  ista  prudentia,  sicut  semper  displicuit,  adhuc  displicet,  et  hoc  vere  scio,  non  dissimilem  errorem  bello  civili  occasionem  praebuisse.  Interea  certum  est,  nihil  esse  nostro  illo  et  ipsius  fratribus  integrius,  vel  ipsorum  etiam  hostium  confessione.  Cardinalis  initio  ita  blande  in  aula  exceptus11)  Lutetiae  quinque  aut  sex  diebus  fuit.  Venit  in  senatum,  sed  quoniam  ibi  offendit  Polemarchum12)  Momorantium,  prudentem  et  ipsius  consiliis  inimicum,  palam  nec  sine  rubore  obmutuit.  Inde  in  aulam  reversus,  quae  tum  Lutetia  distat  sesquidiei  itinere,  paulatim  irrepsit  in  eius  gratiam,  cui  nemo  dubitat  quin  sit  carissimus.  Vicesima  secunda  Februarii  in  privato  quod  vocant  consilio,  ad  quod  etiam  evocati  erant  Parisiensis  parlamenti  praesides  et  alii  aliquot  ex  eodem  coetu,  orationem  habuit  pro  Tridentini  conciliabuli  decretis.  Res  acta  est  magna  contentione  et  Cancellarii)  fortiter  agentei3)  Cardinalis  eo  erupit  ut  diceret,  eum  oportere  tandem  larvam  deponere.  Respondit  Cancellarius,  se  Dei  gratia  integre  semper  suo  munere  functum:  videret  ipse  quis  Ianuarii  edictum  apud  Vasseium  violasset,  unde  tot  10)  I/admiral  se  retira  en  sa  maison  (Chatillon)  avant  la  venue  du  Cardinal  de  Lorrayne,  et  d'Andelot  est  a  Metz  et  aux  frontieres  de  ce  conste  la.  Ie  vous  laisse  penser  pourquoy  c'est.  (Lettre  de  Sarron  a  Chantonnay,  Mem.  de  Conde.  IL  191.)  Coligny  ab  aula  recessit  c.  20.  lan.  Cf.  Guillemin,  le  Card.  de  Lorr.  P.  1847.  p.  389  ss.  11)  Languet  d.  d.  3.  Febr.  p.  283:  Cardinalis  tandem  29.  lan.  venit  in  aulam  quae  aberat  in  coenobio  S.  Mauri*  Exceptus  est  humaniter  a  Rege  et  Regina  sed  cum  minus  ambitiosa  benevolentiae  significatione  quam  existimaremus.  Rex  postridie  profectus  est  in  arcem  Fontainebleau.  Cardinalis  autem  venit  huc,  ubi  iam  per  aliquot  dies  deorum  templa  fatigat  et  ait  se  quidem  reversurum  ad  Regem,  sed  tantum  ut  ei  valedicat  et  se  Rhemos  recipiat��  .  Sarron  du  24  I.  c.  p.  190:  Le  Cardinal  est  presentement  encourt.  A  son  arrivee  Ton  le  feit  actendre  environ  2  heures  avant  que  pouvoir  parler  au  Roy  et  a  la  Royne,  lesquelz  Fon  avoit  faict  pormener  tout  a  ce  propoz.  Il  feit  une  fort  belle  harengue  a  la  Royne  sur  les  troubles  et  affaires  de  ce  Royaulme  et  sur  la  mort  de  M.  de  Guy  se,  sans  parler  pour  celle  fois  des  affaires  du  concile  qu'il  remeist  a  Fonteynebleau  pour  ou  le  Roy  partit  2  jours  apres,  et  estant  la  le  Cardinal  Talia  trouver  et  lors  feit  rapport  de  sa  legation.  12)  le  Connetable.  13)  Languet  d.  d.  6.  Mart.  p.  286:  Pontificii  habuerunt  multum  spei  in  reditu  Card.  Lotharingii  ex  Italia,  sed  ita  est  exceptus  in  aula  cum  suo  Tridentino  concilio  ut  putem  totam  illorum  spem  evanuisse.  Quum  ei  se  opponeret  Cancellarius  et  eius  dicta  confutaret  non  potuit  se  continere  quin  in  convicia  erumperet,  quod  indignissime  tulerunt  omnes  proceres:  nec  tamen  id  impune  tulit.  Nam  Cancellarius  respondit,  eum  velle  practicis  perficere  quod  armis  non  potuerat.  Connestabilis  dixit,  se  non  disputare  de  doctrina,  sed  velle  tranquillitati  regni  consulere,  et  valde  mirari  ipsum  agere  causam  pontificis  romani  adversus  regem,  cuius  beneficio  et  liberalitate  possideat  annua  triginta  aut  quadraginta  millia  francorum.  (De  contestatione  Cardinalis  et  Cancellarii  exstat  Epistola  in  Mem.  de  Conde  V.  50.)  17*