30:229  229  IN  L  LIB.  SAMUEL.  CAP.  XVII.  230  eandem  rex  factus  et  hostibus  metuendus  retinuit,  neque  rebus  secundis  et  prosperis  elatus  est,  et  temporalibus  bonis  inebriatus,  neque  superbia  inflatus  quum  rex  tam  numerosi  populi  factus  est:  neque  etiam  in  rebus  angustis  et  quasi  deploratis  unquam  animum  despondit,  neque  praesidiis  humanis  et  auxilio  destitutus  animo  fractus  est.  Quid  ita  vero,  et  unde  ipsi  tantum  animi  robur?  Nempe  Dei  solum  nomen  ait  satis  validum  esse  ad  omnes  omnium  hostium  currus  et  equos,  et  quoscunque  bellicos  apparatus  evertendos  et  frangendos.  Quamobrem  quum  eos  a  quibus  invadimur  sibi  de  nobis  victoriam  polliceri,  videbimus  et  de  se  tantum  sentire  ut  neque  humanas  neque  divinas  ullas  vires  metuant,  et  omnibus  humanis  praesidiis  munitissimi  et  instructissimi  videbuntur,  denique  nihil  ad  explendam  ipsorum  rabiem  deebse,  Dei  nomen  tanquam  tutissimum  scutum  istis  omnibus  larvis  opponamus:  quandoquidem  a  nobis  invocatus  nunquam  deerit,  et  confugientibus  ad  ipsum  praesens  auxilium  adferet,  siquidem  satis  virium  ad  suos  tutandos  et  ad  hostes  frangendos  et  deturbandos  habet.  Nam  quales  quantique  sunt  coram  Deo  mortales,  quos  vel  solo  flatu  potest  dissipare,  et  omnia  ipsorum  consilia  et  machinamenta  evertere?  Sane  si  coelum  et  terra,  et  omnia  elementa  cum  ipsis  adversum  nos  conspirarent,  et  ad  illorum  aspectum  omnia  terrore  concuterentur,  tamen  Deo  vel  solo  verbo  iubente,  necesse  est  omnem  altitudinem  deprimi  et  in  auras  evanescere.  Hoc  sane  David  auxilium  divinum  sensit,  exprobrans  giganti  gladium  et  lanceam,  qua  Davidem  se  confossurum  gloriabatur,  sed  vana  gloriatione.  Equidem  agnosco  Deum  etiam  quoties  ita  videbitur  fideles  servos  suos  viribus  humanis  adiuturum,  bellicosos  viros  et  audaces  et  fortes  suis  sufficientem,  qui  et  armis  et  equis  aliisque  ad  bellum  rebus  necessariis  instructissimi,  vitam  etiam  profundere  pro  defensione  ecclesiae  non  vereantur:  istis,  inquam,  modis  saepe  Deum  suos  tutari  et  defendere  certum  est.  Verum  quando  nos  solo  ipsius  nomine  contentos  esse  voluerit,  et  suarum  promissionum  sola  fiducia,  reliquis  omnibus  praesidiis  humanis  deficientibus,  et  mundo  adversum  nos  insurgente,  et  conspirantibus  improbis,  ut  quocunque  vertamus  oculos  omnia  praesentem  mortem  minentur,  et  undique  nos  cingant  ferae  a  quibus  iam  iam  laniandi  simus,  sciamus  non  temere  id  contingere,  sed  a  Deo  sic  fieri  ut  ad  ipsum  assurgere  discamus,  eique  soli  nostrae  salutis  laudem  omnem  ascribere:  et  ut  mundus  agnoscat  nos  esse  Deo  caros  et  pretiosos:  ideoque  maiorem  ipsum  invocandi  et  bonitatem  ac  misericordiam  eius  praedicandi  materiam  habeamus.  Nam  si  alicunde  ab  hominibus  spes  aliqua  salutis  affulserit,  repente  sic  perstringitur  mentis  acies,  ut  Dei  obliviscamur.  Hinc  in  ipso  invocando  negligentiores  fimus,  et  ipsius  nominis  contemptores.