30:224  pera,  significare  conscientiam  tanquam  fidei  thecam:  ridicule  fecerit,  et  de  sacrae  scripturae  autoritate  tantundem  detraxerit.  Neque  enim  ita  ludendum  est  in  sacris,  quae  cum  simplicitate  et  reverentia  sunt  explicanda.  Sane  qui  delicatis  sunt  auribus  istiusmodi  expositionibus  delectantur,  quas  tamen  tanquam  luem  infestam  fugere  debemus.  Quare  hic  nobis  sufficiat  discere,  Deum  servasse  suum  populum  sine  opere  humano,  ut  esset  ipsius  gloria  longe  celebrior,  et  hominibus  omnis  occasio  superbiendi  suasque  laudes  praedicandi  tolleretur:  quod  deinceps  ipsum  Davidem  praedicantem  audiemus.  Etsi  vero  nonnunquam  Deus  adhibet  externa  media  quibus  in  periculis  adiuvemur,  tamen  ad  eas  angustias  redigit,  ut  omnibus  destituti  humanis  auxiliis  morti  proximi  videamur,  et  licet  undequaque  circumspiciamus  nullum  tamen  appareat  ab  hominibus  auxilium.  Quid  ita  vero  Deus  suos  in  tantas  angustias  coniicit?  Nempe  ut  firmum  istud  retineatur  fundamentum,  ecclesiae  salutem  a  Domini  manu  sola  proficisci,  quam  miris  modis  et  miraculosis  vult  conservare.  Sane  nemo  negat  obsessam  civitatem,  et  non  captam  ab  hostibus,  divino  beneficio  acceptam  liberationem  referri  oportere.  Et  victorem  principem,  ac  de  suis  hostibus  triumphantem,  Deo  victoriam  debere,  licet  militum  egregia  virtus  et  fortitudo  fuerit,  certum  est.  Sed  ut  solet  Deus  res  istas  terrenas  administrare,  sic  vult  in  ecclesia  speciales  quasdam  esse  notas  quibus  a  reliquis  mundi  statibus  discernatur,  et  ab  omnibus  temporalibus.  Nam  etsi  Dei  providentia  in  omnes  res  creatas  extendatur  ,  non  in  homines  tantum  :  ecclesiae  suae  tamen,  cuius  protector  et  defensor  est,  singularem  curam  gerit:  quae  doctrina  tam  frequens  est  tota  passim  scriptura,  ut  ea  nos  plane  imbutos  esse  necesse  sit.  Modis  igitur  extraordinariis  Deus  ecclesiam  suam  conservat  et  tuetur,  ut  ab  ipsius  unius  virtute  salutem  ipsius  manare  sciamus:  et  multis  insignibus  exemplis  iam  a  multis  saeculis  ratam  hanc  doctrinam  fecit:  sed  quod  hoc  loco  proponitur  non  ultimum  inter  alia  locum  debet  obtinere.  Nam  intuemur  hic  populum  israeliticum  trementem,  non  tantum  ad  aspectum  numerosae  hostium  multitudinis,  et  armorum,  sed  etiam  ad  unius  istius  hominis  intuitum  :  quo  immanes  minas  iactante,  singuli  statim  in  latebras  diffugerunt.  Tanto  tamen  tamque  periculoso  morbo  remedium  quaerebatur,  quare  longe  alius  apparatus  ex  humani  sensus  ratione  quaerebatur,  quam  qui  se  hic  offert.  Quid  enim  effecturus  videtur  rusticus  homo  et  ovium  pastor,  qui  praelio  nunquam  interfuerat,  qui  cum  hoste  manum  nunquam  conseruerat?  qui  vel  a  stabulis  vel  a  domo  paterna  nunquam  recesserat?  qui  denique  innermis,  sine  galea,  sine  lorica,  sine  clypeo,  solo  bacula  armatus  adversus  hostem  progrediebatur?  Sane  qui  hunc  apparatum  conspexisset,  me-