23:20  (Psal.  33,  6)  ad  terram  quoque  extendi  debet:  verbo  Domini  factam  esse  et  spiritu  oris  eius  ornatam  et  instructam.  Porro  quod  ante  solem  et  lunam  creatae  sunt  herbae  et  arbores,  fortuito  non  accidit.  Videmus  nunc  a  sole  vegetari  terram,  ut  fructus  suos  proferat.  Nec  vero  Deum  latebat  haec  naturae  ratio  quam  postea  ordinavit:  sed  ut  discamus  ad  eum  referre  omnia,  nullas  tunc  soli  et  lunae  partes  concessit.  Vim  quam  illis  infundit,  agnoscere  nobis  permittit,  quemadmodum  ministerio  utitur:  sed  quia  includere  solemus  in  eorum  natura  quod  aliunde  habent,  necesse  fuit  vigorem  quem  nunc  terrae  videntur  dare,  prius  exstare  quam  creata  essent.  Fatemur  quidem  verbo  per  se  satis  valere  primam  causam,  medias  vero  et  inferiores  habere  quantum  ab  ipsa  mutuantur:  sed  re  ipsa  fingimus  Deum  inopem  vel  mutilum,  nisi  ab  his  adiuvetur.  Imo  quotusquisque  est  qui  ultra  solem  conscendat  ubi  de  terrae  foecunditate  agitur?  Quod  ergo  Deum  consulto  egisse  diximus,  plusquam  necesse  erat:  ut  ex  ipsa  creationis  serie  discamus,  Deum  per  creaturas  agere,  non  tanquam  alienae  opis  indigum,  sed  quia  sic  illi  placeat.  Quum  dicit,  Germinet  terra  herbam  quae  semen  producat,  arborem  cui  semen  insit:  significat  non  modo  creatas  fuisse  tunc  herbas  et  arbores,  sed  utrisque  simul  inditam  propagationis  virtutem,  ut  soboles  maneret.  Quia  ergo  terram  quotidie  videmus  e  gremio  nobis  fundere  tot  divitias,  quod  videmus  herbas  semen  emittere,  et  semen  illud  terrae  sinu  conceptum  foveri  donec  emergat,  alias  arbores  ex  aliis  pullulare:  id  totum  manat  ex  verbo  isto.  Si  ergo  quaerimus  qui  fiat  ut  fertilis  sit  terra,  e  semine  germen  nascatur,  fruges  ad  maturitatem  perveniant,  singula  genera  quotannis  sobolescant:  non  alia  causa  invenietur,  nisi  quia  semel  loquutus  est  Deus,  hoc  est  aeternum  suum  decretum  protulit:  terra  autem,  et  quae  ex  ea  proveniunt,  Dei  mandato,  quod  semper  exaudiunt,  praebent  obsequium.  14.  Sint  luminaria.  Transit  Moses  ad  diem  quartum  quo  stellae  sunt  conditae.  Prius  lucem  creaverat:  sed  nunc  instituit  novum  ordinem  in  natura,  ut  sol  diurnae  lucis  sit  minister,  luna  et  stellae  noctu  luceant.  Atque  hoc  illis  officium  attribuit,  ut  sciamus  omnes  creaturas  subesse  eius  arbitrio,  et  exsequi  quod  illis  iniungit.  Nihil  enim  aliud  refert  Moses  quam  Deum  certa  organa  destinasse  quae  lucem  iam  prius  creatam,  mutuis  vicibus  per  mundum  diffunderent.  Hoc  tantum  est  discrimen,  quod  prius  erat  lux  sparsa,  nunc  a  corporibus  lucidis  procedit,  quae  in  hunc  usum  obsequuntur  Deo.  Dividant  diem  a  nocte.  Diem  artificialem  intelligit  qui  ab  ortu  solis  incipit,  et  desinit  in  occasum.  Nam  dies  naturalis  (cuius  supra  meminit)  noctem  sub  se  continet.  Hinc  collige  vices  dierum  et  noctium  continuas  semper  fore:  quia  sermo  Dei,  qui