23:19  19  COMMENTARIUS  IN  GENESIN.  20  capitibus  nostris  sic  minari,  ut  spirandi  locum  nobis  relinquant.  Hoc  mirabili  Dei  providentia  fieri  qui  negant,  frustra  ingenii  sui  vanitate  sunt  inflati.  Scimus  quidem  naturaliter  procreari  pluvias:  sed  diluvium  satis  ostendit  quam  mox  obruendi  simus  nubium  impetu,  nisi  cataractae  coeli,  Dei  manu  clausae  essent.  Nec  temere  inter  eius  miracula  hoc  recenset  David,  quod  in  aquis  ponat  Deus  coenaculorum  suorum  trabes  (Psal.  104,  3),  et  alibi  coelestes  aquas  ad  laudandum  Deum  advocat  (Psal.  148,  4).  Quum  ergo  nubes  creaverit  Deus,  et  regionem  illis  supra  nos  assignaverit,  non  debuit  praeteriri,  Dei  virtute  arceri  ne  profusae  subito  impetu  nos  absorbeant:  ac  praesertim  quum  non  aliud  illis  oppositum  sit  claustrum  quam  liquidus  et  evanidus  aer,  qui  facile  cederet  ni  praevaleret  hoc  verbum:  Sit  extensio  inter  aquas.  Caeterum  huius  diei  operi  notam  illam  non  apposuit  Moses,  quod  Deus  esse  bonum  viderit:  forte  quia  nondum  exstabat  utilitas,  donec  aquae  terrestres  in  proprium  locum  se  reciperent:  quod  postero  die  factum  est,  itaque  bis  illic  repetitur.  9.  Congregentur  aquae.  Hoc  quoque  illustre  est  miraculum,  quod  aquae  suo  discessu  habitandi  locum  hominibus  dederunt.  Nam  et  philosophi  concedent  naturalem  esse  situm  aquae,  qualem  initio  fuisse  tradit  Moses,  ut  totam  terram  involvat:  primum,  quia  elementum  est,  circulare  esse  oportet,  et  quia  elementum  est  gravius  aere,  terra  levius,  deberet  hanc  toto  circuitu  tegere.  Quod  autem  in  tumulos  redacta  *  maria  locum  hominibus  concedunt,  hoc  est  quasi  praeter  naturam  :  atque  ideo  bonitatem  Dei  hac  in  parte  scriptura  saepe  extollit  (Psal.  33,  7):  Congregavit  *)  aquas  in  acervum  et  recondidit  in  thesauris.  Item  (Psal.  78):  Collegit  aquas  velut  in  utrem.  (Ier.  5,  22):  An  me  non  timebitis?  annon  pavebitis  a  facie  mea?  qui  posui  arenam  terminum  maris.  (Iob.  38,  8):  Quis  conclusit  ostiis  mare?  annon  ego  claustra  et  vectes  circumdedi?  Ego  dixi:  Huc  usque  progredere,  hic  rumpantur  tumentes  fluctus  tui.  Sciamus  ergo  nos  in  sicco  habitare,  quia  Deus  mandato  suo  aquas  submovit,  ne  totam  terram  submergant.  l  l  .  Germinet  terra.  Hactenus  nuda  et  sterilis  erat  terra:  nunc  eam  Dominus  verbo  suo  foecundat.  Tametsi  enim  iam  destinata  erat  ad  fructus  gignendos,  donec  tamen  ex  ore  Dei  prodiit  nova  virtus,  siccam  et  inanem  manere  oportuit.  Neque  enim  ipsa  naturaliter  ad  gignendum  quidquam  apta  erat:  nec  aliunde  erat  germen,  donec  apertum  est  os  Domini.  Nam  quod  David  praedicat  de  coelis  1)  Congregavit  Psal.  78.  Haec  non  leguntur  in  ed.  principe  neque  1563.  In  litatione  Ps.  78,  quam  non  ea  hibet  ed.  gallica,  latet  error.