23:15  15  COMMENTARIUS  IN  GENESIN.  16  enim  posuit  verbum  13P,  quod  fingere  aut  formare  significat,  sed  X~Q.  Quare  sensus  est,  mundum  ex  nihilo  conditum  esse.  Unde  refellitur  eorum  vanitas  qui  semper  fuisse  informem  materiam  fingunt:  neque  aliud  colligunt  ex  Mosis  narratione  quam  novo  ornatu  instructum  mundum,  illique  formam  inditam  fuisse  qua  prius  caruerat.  Hoc  quidem  vulgare  olim  inter  profanos  homines  commentum  fuit,  ad  quos  obscura  tantum  fama  pervenerat:  ut  mos  est  hominum,  Dei  veritatem  alienis  figmentis  adulterare.  Sed  in  hoc  putido  errore  asserendo,  christianos  homines  laborare  (ut  facit  Steuchus)  absurdum  et  minime  tolerabile  est.  Sit  igitur  haec  prima  sententia,  mundum  non  esse  aeternum,  sed  creatum  a  Deo  fuisse.  Coelum  et  terram  non  dubium  est  quin  molem  illam  confusam  vocet,  cui  paulo  post  nomen  aquarum  imponit.  Ratio  est,  quod  materia  illa  totius  mundi  semen  fuerit.  Porro  haec  generalis  est  mundi  partitio.  Deus.  Habetur  apud  Mosen  OT6K,  nomen  pluralis  numeri.  Unde  colligere  solent,  hic  in  Deo  notari  tres  personas:  sed  quia  parum  solida  mihi  videtur  tantae  rei  probatio,  ego  in  voce  non  insistam.  Quin  potius  monendi  sunt  lectores  ut  sibi  a  violentis  eiusmodi  glossis  caveant.  Putant  illi  se  testimonium  habere  adversus  Arrianos  ad  probandam  Filii  -et  Spiritus  divinitatem,  interea  se  involvunt  in  errorem  Sabellii  :  quia  postea  subiicit  Moses  Elohim  loquutum  esse,  et  spiritum  Elohim  incubuisse  aquis.  Si  tres  personas  notari  placet,  nulla  erit  earum  distinctio.  Sequetur  enim  et  Filium  a  se  ipso  genitum,  et  Spiritum  esse  non  Patris,  sed  sui  ipsius.  Mihi  satis  est,  quod  pluralis  numerus  Dei  virtutes  sonet  quas  in  creando  mundo  exseruit.  Porro  scriptura,  fateor,  tametsi  multas  Dei  virtutes  recenset:  semper  tamen  ad  Patrem,  et  Verbum  eius,  ac  Spiritum  nos  revocat,  ut  etiam  paulo  post  videbimus.  Sed  illae,  quas  attigi,  absurditates  obstant  quominus  subtiliter  ad  personas  torqueamus  quod  simplicius  Moses  de  ipso  Deo  pronunciavit.  Hoc  quidem  extra  controversiam  pono,  pro  circumstantia  loci  attributum  hic  Deo  titulum  fuisse  qui  potentiam  eius  exprimeret,  quae  prius  in  aeterna  eius  essentia  quodammodo  inclusa  fuerat.  2.  Erat  informis  et  inanis.  Ego  in  exponendis  duobus  istis  epithetis,  inn  et  "ra,  non  ero  valde  anxius.  Hebraei  illis  utuntur  quum  inane  aliquid  et  confusum,  aut  vanum  et  nihili  designant.  Non  dubium  est  quin  Moses  creaturis  omnibus  quae  ad  formam,  ornatum,  et  perfectionem  mundi  spectant,  utrumque  opposuerit.  Tollamus,  inquam,  e  mundo  quaecunque  postea  subiiciet,  tum  rude  hoc,  et  impolitum,  vel  potius  informe  chaos  habebimus.  Proinde  quod  mox  attexit,  tenebras  fuisse  super  faciem  abyssi,  in  parte  illius  confusae  inanitatis  pono:  quia  lux  aliquam  mundo  faciem  dare  coepit.  Eadem  ra-