44:147  147  IN  ZACHARIAM  148  ad  Ierusalem^  ut  Iudaei  sciant  temporales  illas  suisse  poenas,  quibus  Deus  eos  afflixerat.  Interea  autem  hortatur  eos  ad  humilitatem.  Neque  enim  tunc  potuit  populus  ex  hoc  vaticinio  quidquam  concipere  bonae  spei,  nisi  expenderent  se  merito  dedisse  poenas,  quia  iram  Dei  provocaverant.  Admonet  igitur  propheta  quidquid  hactenus  perpessi  sunt  fideles,  hoc  debere  imputari  eorum  vitiis  :  sed  tamen  Deum  paterno  more  erga  ipsos  velle  agere,  quemadmodum  ut  ante  citavi,  promisit  misericordiam  suam  fore  perpetuam  erga  electos  et  fideles.  Dicit  ergo  se  reversum  esse  in  miserationibus  ad  Ierusalem.  Postea  adiungit,  domus  mea  aedificabitur  in  ea,  et  super  Ierusalem  extendetur  perpendiculum,  PVip,  accipitur  pro  linea  perpendiculari,  ut  Iesaiae  28  (v.  10),  et  aliis  locis.  Quanquam  hic  ponitur  epenthesis,  additur  litera  n,  quia  tunc  sermo  fuit  corruptior,  ut  dictum  fuit  alibi.  Summa  est,  templi  aedificationem  sperandam  esse  et  urbis,  quia  Deus  in  gratiam  cum  populo  suo  redierit.  Duo  igitur  notanda  sunt,  iam  Deum  placatum  esse  erga  Iudaeos:  deinde  hunc  fructum  reconciliationis  fore,  quod  templum  exstruetur,  hoc  est,  iterum  stabilietur,  cultus  Dei  ut  antehac,  et  ipsa  etiam  regni  dignitas.  Interea  docet  propheta  non  aliunde  sperandam  esse  templi  aedificationem,  quam  ex  gratuito  favore  Dei,  ut  Iudaei  intelligant  praecisam  sibi  fuisse  omnem  spem  suis  sceleribus,  nisi  quia  Deo  placuit  abolere  ipsorum  reatum;  sicuti  etiam  haec  doctrina  extendi  debet  ad  perpetuum  ecclesiae  statum.  Unde  enim  fit  ut  ecclesia  incolumis  maneat  in  mundo?  imo  ut  subinde  se  colligat,  nisi  quia  Dominus  pro  immensa  sua  bonitate  indulget  nobis?  Quotidie  enim  ipsum  provocare  non  desinimus:  et  digni  sumus  quos  prorsus  e  mundo  exterminet.  Ergo  nulla  esset  ecclesia,  nisi  Deus  ipsam  mirabiliter  pro  sua  bonitate  et  suis  miserationibus  servaret,  atque  etiam  restitueret  dum  videtur  collapsa.  Addit  tandem:  17.  Adhuc  clama  dicendo.  Sic  dicit  Iehova  exercituum.  Adhuc  conterentur  (alii  vertunt  dispergentur,  vel  se  diffundent,  vel  segregabuntur:  sed  dicemus  de  proprio  sensu.  Conterentur  ergo)  urbes  prae  bono:  et  consolabitur  Iehova  adhuc  Sion,  et  eliget  adhuc  Ierusalem.  Non  possem  hodie  absolvere.  Non  potui  postrema  lectione  absolvere  hunc  versum,  ubi  propheta  dicit  sibi  fuisse  mandatum  ab  angelo,  ut  adhuc  clamaret  Deum  reversum  esse  ad  Ierusalem  in  miserationibus.  Huc  autem  spectant  verba,  etiamsi  Ierosolymae  restitutio  creditu  sit  difficilis,  tamen  indubie  sperandam  esse:  quia  Dominus  ita  statuerit,  sed  amplificat  quod  ante  dixi.  Extendit  enim  Dei  benedictionem  ad  urbes  Iudaeae,  quum  tamen  unius  Ierosolymae  facta  fuisset  mentio  :